Jan Lajnert / Johann Leinert (1892-1974) im SKA
Biogram
Lajnert, Jan / Leinert, Johann
* 22. 5. 1892 Rakecy / Königswartha † 14. 11. 1974 Rozwodecy / Rodewitz
Wučer, basnik a spisowaćel
Syn chěžkarja a dźěłaćerja; 1906-09 preparanda we Wojerecach, 1909-12 wučerski seminar w Rychbachu/HŁ; 1912 wučer w Schwarzwaldau, 1913-14 w Holi, 1915 w Běłej Wodźe, 1915-21 w Hornich Kózłach, 1922-34 wučer a kantor w Delnim Wujězdźe; wjacore pućowanja (1913 do Nižozemskeje a Belgiskeje, w dwacetych lětach do ČSR, 1930 do Awstriskeje a Šwicarskeje); 1934-39 přesadźenje jako wučer do Parchwitza, 1940-45 dalše přesadźenje do Szarleja, w aprylu 1945 do ciwilneje wójnskeje jatby do Kijewa, w oktobrje nawrót přez Juhosłowjansku do domizny, 1946-50 docent a direktor Serbskeho wučerskeho wustawa w Radworju, 1951-60 šulski nawoda a wučer w Bošecach, 1965 na wuměnk, přesydlenje do Rozwodec.
Zeznawši so z J. Lorencom-Zalěskim a Janom Skalu, dopisowaše L. po prěnjej swětowej wójnje do Serbskeho dźenika. W Delnim Wujězdźe dirigowaše chór serbskeho towarstwa Zahrodka, spěwaše w Bj. Krawcowym chórje Lumir, skutkowaše aktiwnje w Serbskim sokołskim zwjazku, w serbskim lajskim dźiwadłownistwje a w němskim dźěłaćerskim kolesowarskim zjednoćenstwje. Jeho literarna prěnička, pućowanska skica »Serbska hola« (Ł 1923), pleće do subtilnych wobrazow z přirody rozpominanja wo wosudźe serbstwa, skoržo na małomyslnosć a narodnu liwkosć; serbska hola bu jemu w jeho dalšim tworjenju wuchadźišćo a měritko jeho myslow a čućow.
Ze swojimi basnjemi we Łužicy, kiž pod titulom »Wyskow sapy, sylzow kapy« (Budyšin 1928) zhromadźene wuńdźechu, wupokaza so z bohatstwom nałožowanych wuměłskich srědkow a njewospjetujomnej serbskosću swojeje poezije jako swojorazny lyrik. Wosobinske zbožo a horjo so w nich runje ta k dojimawje wotražujetej kaž lubjace zazběhi a nahłe spady w narodnym prócowanju. W druhej swětowej wójnje so jemu wšě rukopisy zhubichu. Spočatk pjećdźesatych lět zaso pisać poča. Jeho nowe basnje wuńdźechu w zběrce »Šěrik, měrik, bałdrijan« (Budyšin 1962). Wone wot něhdyšeje swojowólnosće, něžnosće a šibałosće ničo njeparuja; jich tematiski wobłuk so na narodnu a socialnu swobodu serbskeho luda wupřestrěwa a jim optimizma přisporja.
W dźěćacej knižce »Žana chójna přewysoka« (Budyšin 1963) wopisuje L. dopomnjenki na dźěćatstwo, kipjace při wšej bědźe ze staršiskej lubosću a z dyrdomdejemi w přirodźe a wobswěće połnym mytiskich bytosćow. Na jeho basnje je so wospjet komponowało.
1962 spožči so L. Literarne myto Domowiny. Bě wot 1923 čłon Maćicy Serbskeje.
DALŠE WOZJ.: »Rostlinske mjena serbske-němske-łaćonske«, Berlin 1954
ŽÓ./LIT.: K. Lorenc, Wólny wjerš Jana Lajnerta - Lp A 12 (1965)1, str. 45-96; ts., Mysle wo basniku serbskeje hole - R 17 (1967), 5. str. 177-181; F. Mětšk, Nekrolog - R 24 (1974), 12, str. 477-480
Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984
* 22. 5. 1892 Rakecy / Königswartha † 14. 11. 1974 Rozwodecy / Rodewitz
Wučer, basnik a spisowaćel
Syn chěžkarja a dźěłaćerja; 1906-09 preparanda we Wojerecach, 1909-12 wučerski seminar w Rychbachu/HŁ; 1912 wučer w Schwarzwaldau, 1913-14 w Holi, 1915 w Běłej Wodźe, 1915-21 w Hornich Kózłach, 1922-34 wučer a kantor w Delnim Wujězdźe; wjacore pućowanja (1913 do Nižozemskeje a Belgiskeje, w dwacetych lětach do ČSR, 1930 do Awstriskeje a Šwicarskeje); 1934-39 přesadźenje jako wučer do Parchwitza, 1940-45 dalše přesadźenje do Szarleja, w aprylu 1945 do ciwilneje wójnskeje jatby do Kijewa, w oktobrje nawrót přez Juhosłowjansku do domizny, 1946-50 docent a direktor Serbskeho wučerskeho wustawa w Radworju, 1951-60 šulski nawoda a wučer w Bošecach, 1965 na wuměnk, přesydlenje do Rozwodec.
Zeznawši so z J. Lorencom-Zalěskim a Janom Skalu, dopisowaše L. po prěnjej swětowej wójnje do Serbskeho dźenika. W Delnim Wujězdźe dirigowaše chór serbskeho towarstwa Zahrodka, spěwaše w Bj. Krawcowym chórje Lumir, skutkowaše aktiwnje w Serbskim sokołskim zwjazku, w serbskim lajskim dźiwadłownistwje a w němskim dźěłaćerskim kolesowarskim zjednoćenstwje. Jeho literarna prěnička, pućowanska skica »Serbska hola« (Ł 1923), pleće do subtilnych wobrazow z přirody rozpominanja wo wosudźe serbstwa, skoržo na małomyslnosć a narodnu liwkosć; serbska hola bu jemu w jeho dalšim tworjenju wuchadźišćo a měritko jeho myslow a čućow.
Ze swojimi basnjemi we Łužicy, kiž pod titulom »Wyskow sapy, sylzow kapy« (Budyšin 1928) zhromadźene wuńdźechu, wupokaza so z bohatstwom nałožowanych wuměłskich srědkow a njewospjetujomnej serbskosću swojeje poezije jako swojorazny lyrik. Wosobinske zbožo a horjo so w nich runje ta k dojimawje wotražujetej kaž lubjace zazběhi a nahłe spady w narodnym prócowanju. W druhej swětowej wójnje so jemu wšě rukopisy zhubichu. Spočatk pjećdźesatych lět zaso pisać poča. Jeho nowe basnje wuńdźechu w zběrce »Šěrik, měrik, bałdrijan« (Budyšin 1962). Wone wot něhdyšeje swojowólnosće, něžnosće a šibałosće ničo njeparuja; jich tematiski wobłuk so na narodnu a socialnu swobodu serbskeho luda wupřestrěwa a jim optimizma přisporja.
W dźěćacej knižce »Žana chójna přewysoka« (Budyšin 1963) wopisuje L. dopomnjenki na dźěćatstwo, kipjace při wšej bědźe ze staršiskej lubosću a z dyrdomdejemi w přirodźe a wobswěće połnym mytiskich bytosćow. Na jeho basnje je so wospjet komponowało.
1962 spožči so L. Literarne myto Domowiny. Bě wot 1923 čłon Maćicy Serbskeje.
DALŠE WOZJ.: »Rostlinske mjena serbske-němske-łaćonske«, Berlin 1954
ŽÓ./LIT.: K. Lorenc, Wólny wjerš Jana Lajnerta - Lp A 12 (1965)1, str. 45-96; ts., Mysle wo basniku serbskeje hole - R 17 (1967), 5. str. 177-181; F. Mětšk, Nekrolog - R 24 (1974), 12, str. 477-480
Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984
Zum Nachlass / Inventar
Von Jan Lajnert ist kein Nachlass erhalten. Das vorliegende Inventar verzeichnet einzelne Dokumente von Lajnert in den Beständen des SKA sowie von Dritten erstelltes Material über ihn und seine Dichtung.
| Jan Lajnert im SKA |
|
| MS XXVII/ 3 E | Grußkarte von Jan Lajnert an Adolf Černý, 1923 (Nachlassfragment Adolf Černý (1864-1952) |
| ZM XXXVIII/61 D | Zuschriften von Jan Lajnert an Ota Wićaz, 1926-1948 (Nachlass Ota Wićaz (1874-1952) |
| N VII/ 26 | Manuskripte anderer Autoren, vor allem Aufsätze und Gedichte, u. a. von Jan Lajnert (Nachlass Měrćin Nowak-Njechorński (1900-1990) |
| N VII/ 196 | Zuschriften von Jan Lajnert an Měrćin Nowak-Njechorński, 1926, 1932, 1972 (Nachlass Měrćin Nowak-Njechorński (1900-1990) |
| SI XV/ 4 A | Korrespondenz des Hauses für sorbische Volkskunst mit einzelnen Personen und Künstlern, u. a. mit Jan Lajnert (Haus für sorbische Volkskunst) |
| SI XVI/ 7 D | Rezensionen zu verschienenen Kinderbüchern, u. a. zu einem Kinderbuch von Jan Lajnert (Arbeitskreis sorbischer Schriftsteller) |
| N XI/ 129 | Ausgewählte Gedichte von J. Bart-Ćišinski in deutscher Sprache, übersetzt u. a. von Jan Lajnert (Nachlass Jan Meškank (1905-1972) |
| NEU 219 | Gedichte von Jan Lajnert; zusammengestellt 1981 |
| ZM XX/ 12 H | Zwei Duette für Sopran und Alt mit obligatorischer Flöte von Bjarnat Krawc auf die Gedichte „Kolebawka“ (1929) und „Třo mudrowcy“ (1928) von Jan Lajnert (Nachlass Bjarnat Krawc-Schneider (1861-1948) |
| MZb XVIII/ 3 G | Liedkomposition von Helmut Fritsche auf das Gedicht „Mi myslička dźe dale“ von Jan Lajnert (Musikaliensammlung: Helmut Fritsche [Fryča]) |
| N IX/ 4 | Liedkompositionen von Jurij Winaŕ für Solostimme mit Klavierbegleitung von Jurij Winaŕ auf Gedichte von Jan Lajnert: 1. Zbožownosć („Ptačatko, leć přez módry raj“), 2. Tebje lubuju („Twojich wóčkow“), 3. Prawa lubosć („Štoha mać mje swari“), 4. Wopušćenosć („Žana hwězda mi njeswěći“) (Nachlass Jurij Winaŕ (1909-1991) |
| AS V/ 14 | Liedkompositionen von Jan Cyž auf die Gedichte „Žedźenje“ und „Připad“ von Jan Lajnert |
| ISL XXV/ 14 A, B | Manuskript von Kito Lorenc über Jan Lajnert (Zur Vorbereitung von Band 3 der Geschichte des sorbischen Schrifttums) (Nachlass Jurij Młynk (1927-1971) |
| AS I/ 49 D | Włodarz, Konrad: Witalizm w poezji zachodniosłowiańskiej okresu międzywojennego (na podstawie poezji Jána Smreka, Fráni Šramka i Jana Lajnerta), Katowicy 1999, Dissertation |
| TB XIX/ 45 | Gedichte, Fabeln und Sagen; Sorbisch A; Klasse 6; MB-A 1015; Teil 1 Jan Lajnert: Nazyma a nalěćo ... Serbski wučerski wustaw / Audiomaterialien) |
| FH 17700, FP L 1 | Porträtfotografie Jan Lajnert / Johann Leinert |
| FZ I a 001, FZ I a 002, FZ I a 003a |
Bjarnat Krawc-Schneider mit dem Chor „Lumir“ in Frankfurt am Main 1927 zum Konzert ”Musik im Leben der Völker“, u. a. mit Jan Lajnert (Nachlass Bjarnat Krawc-Schneider (1861-1948) |
| N VII/ 205 | Zuschrift von Margarete Leinert an Měrćin Nowak-Njechorński (Nachlass Měrćin Nowak-Njechorński (1900-1990) |
30.7.–17.8.2012 in Bautzen
Ludwig Elle: Sorbische Interessenvertretung in Vergangenheit und Gegenwart
Fabian Kaulfürst: Studije k rěči Michała Frencla
SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT | Bahnhofstraße/Dwórnišćowa 6 | D-02625 Bautzen/Budyšin