SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT
SORBISCHES  INSTITUT - SERBSKI  INSTITUT

Dolnoserbske slěźenja

 
Chóśebuska wótnožka za dolnoserbske slěźenja Serbskego instituta z.t. jo 1. september 1992 w Serbskem domje ze swójim źěłom zachopiła. Wóna jo prědna wědomnostna institucija, kótaraž se w ramiku powšykneje problematiki rěcnych resp. kulturelnych mjeńšynow zaběra spe­cielnje z dolnoserbšćinu a ze Serbami w Dolnej Łužycy. Glědajucy na akutne wobgrozenje dolnoserbskeje rěcy su źěłowe śěžyšća Dolnoserbskeje wótnožki tak wuzwólone, aby jeje wuslědki direktnje abo indirektnje pśinosowali k zdźaržanjeju rěcy.
W srjejźišću źěła stoje togodla dokumentacija dolnoserbšćiny, leksikolo­gija a leksikografija moderneje dolnoserbskeje pisneje rěcy, wuslěźenje wustat­ko­wanjow rěcnego kontakta pśedewšym z nimšćinu a teke stawizny Serbow w Dolnej Łužycy w 19. a 20. stolěśu.
Wuźěłanje słownikow dolnoserbskeje rěcy jo wažny wobstatk rěcneje do­ku­mentacije. Južo 1999 jo se jaden wobšyrny dolnoserbsko-nimski słownik dopisał a w Ludowem nakładnistwje Domowina wózjawił. Z togo casa se źěła na nowem Nimsko-dolnoserbskem słowniku (DNW), kótaryž njebuźo jano ako śišćane knigły wuchadaś. Wón za wětšy źěl stoj južo něnto ako docasne wózjawjenje w interneśe k dispoziciji. Pód adresu http://www.dolnoserbski.de namakajoš wjele wěcej ako 60.000 artiklow. Pó móžnosći detailěrowane wopisanje ze źaseś tysacami pśikładami dej zmóžniś dokradne nawuknjenje dolnoserbskeje rěcy a z tym aktiwnje pśinosowaś k zdźaržanjeju teje rěcy. Słownik DNW se wót casa prědnego wózjawjenja w interneśe (2003) stawnje wutwarja a aktualizěrujo.
Rěcnej dokumentaciji słužy teke napóranje wobšyrnego pśez computer cy­tajobnego tekstowego korpusa, ako juž wopśimjejo bejny źěl dolnoserbskego pismojstwa w digitalnej formje a kenž jo wažny zakład za dalšne slěźenja na pólu dolnoserbskeje rěcy. Druge rěcywědne źěłowe wobcerki su stawizny pis­neje rěcy, wobwliwowanje dolnoserbšćiny pśez rěcny kontakt a gramatika.
We wobłuku historiskego slěźenja stej na zachopjeńku stojałej w srjejźišću nowe pógódnośenje pówójnskich stawiznow („Die sorbische Bewe­gung 1945-1948 zwischen Selbstbe­hauptung und Anerkennung“) a pśe­pyto­wanje narod­nego wuwijanja Serbow w pówójnskich lětźasetkach. W pśiducych lětach dej se poměr mjazy Serbami a ewangelskeju cerkwju do­kradnjej wobglědowaś. K tomu teke słušaju wutłocenje dolnoserbskeje rěcy ako cerk­wi­neje rěcy a slědy toś togo procesa za rěcnu změnu w Dolnej Łužycy.
 
Dla dalekubłanja sobudźěłaćerjow budźetej Serbska centralna biblioteka a Serbski kulturny archiw
pjatk, dnja 28.11.2014 zawrjenej.
Za to prosymy wo Waše zrozumjenje.
Ines Neumann
„Weil es eine sprechenswerte Sprache ist“. Einstellungen von Schülern des Niedersorbischen Gymnasiums Cottbus zur sorbischen Sprache und Kultur
Fabian Kaulfürst: Studije k rěči Michała Frencla
SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT | Bahnhofstraße/Dwórnišćowa 6 | D-02625 Bautzen/Budyšin