helper
Serbski Institut Serbski Institut Mobil
Navigation
Seite vorlesen ?
ZM-XVIII-6-E_11.100025-1.jpg
In Umsetzung der UN-Behindertenrechtskonvention (UN-BRK) wurde in die Webseite des Sorbischen Instituts eine Vorlesefunktion für Deutsch implementiert. Leider ist eine entsprechende Technologie für die beiden sorbischen Schriftsprachen nicht verfügbar. Das Sorbische Institut ist sich dieser Problematik bewusst und sondiert zurzeit mit Partnern die Entwicklung einer entsprechenden Software. Außerdem bereiten sorbische Ausdrücke in deutschem Text der deutschen Vorlesefunktion erkennbar Schwierigkeiten. Wir bitten dafür um Verständnis, da wir nicht allein aus diesem Grund auf die sorbischen Ausdrücke verzichten möchten.

Die oben genannte Maßnahme wurde finanziert aus Steuermitteln auf der Grundlage des von den Abgeordneten des Sächsischen Landtags beschlossenen Haushalts.

Muka, Arnošt – Mucke, Ernst

poprawom: Muka, Korla Arnošt / Mucke, Karl Ernst

* 10. 3. 1854 Wulki Wosyk / Großhänchen
† 10. 10. 1932 Budyšin / Bautzen

Gymnazialny wučer, dr. phil., rěčespytnik, ludowědnik, organizator serbskeho narodneho kulturneho žiwjenja.

1866–74 gymnazij w Budyšinje, 1874–79 studij teologije, klasiskich rěčow a slawistiki w Lipsku; 1878 promowowany, 1879–80 pomocny wučer na gymnaziju w Žitawje, 1881–83 prowizoriski wyši wučer na gymnaziju w Budyšinje, 1883–87 porjadny wyši wučer na gymnaziju w Kamjenicy a 1887–1916 w Freibergu, 1911 konrektor w Freibergu, 1913 studijny radźićel, 1916 na wuměnk a 1917 nawrót do Budyšina.
M. je najwuznamniši sorabist swojeje generacije, běše wšostronski spěchowar serbstwa, dołholětny funkcionar Maćicy Serbskeje, wot 1904 jeje čestny sobustaw a wot 1922 čestny předsyda, wot 1880 tež čłon Maśicy Serbskeje; wón skutkowaše 1882–1907 jako redaktor Łužicy a 1894–1932 Časopisa Maćicy Serbskeje. Po smjerći J. A. Smolerja a M. Hórnika sta so z wodźacej wosobinu w narodnym hibanju. Znate je jeho cyłožiwjenske prócowanje wo hromadźenje pjenježnych srědkow we wukraju za wótčinske zaměry Serbow. Hłownje z jeho zasłužbu bu Serbski dom natwarjeny a 1904 swjatočnje wotewrjeny. Wuznamny wótčinski skutk bě zarjadowanje serbskeje etnografiskeje wustajeńcy w Drježdźanach 1896, kotraž zjawnje dokumentowaše eksistencu Serbow a jich krutu wolu dale wuwiwać swoju kulturu a rěč. Z jeje tematiskim a ideologiskim předchadnikom bě jeho „Statistika Serbow“ (Časopis Maćicy Serbskeje 1884–86), wobsahowaca nic jenož faktiske ličby serbskeho wobydlerstwa, ale tež stawizny germanizacije a wobaranja serbstwa w jednotliwych wsach. K jeho sorabistiskim dźěłam słužeše tež onomastiske slědźenje. W městnych mjenach wón pytaše dopokazy wo starym serbskim wobsydlenju, na př. „Serbske městnostne mjena a jich woznam“ (Slavia Occidentalis 1923–26); „Bausteine zur Heimatkunde des Kreises Luckau“ (Luckau 1918); „Serbske ležownostne mjena a jich woznam“ (Slavia Occidentalis 1927, 1929); „Přinoški k stawiznam přeněmčenych stron Delnjeje Łužicy“ (Časopis Maćicy Serbskeje 1911). Delnjoserbska gramatika „Historische und vergleichende Laut- und Formenlehre der niedersorbischen (niederlausitzisch-wendischen) Sprache“ (Leipzig 1891) je wuraz zwjazanosće Muki z Lipsčanskim rěčespytnym centrumom. Towarstwo Jabłonowskeho připraji gramatice 1887 myto a zawjaza so, ju wudać w swojim nakładnistwje. Je historisce orientowana a dźiwaše na staw doby spisanja, tohodla měješe wuznam za postajenje kodifikacije normy spisowneje delnjoserbšćiny. W njej so hlada tež na hornjoserbšćinu a na druhe słowjanske rěče. Wjeršk rěčespytneho dźěła docpě M. ze swojim delnjoserbskim słownikom. Njeje to jenož wobšěrne předstajenje słowoskłada, syntaksy a frazeologije, ale tež wulka encyklopedija Delnjoserbow. Wobsahuje jenož w narěčach abo w pismowstwje eksistowace a wužiwane słowa.
M. bě tež etnograf a folklorist, wudawaše ludowe pěsnje a přisłowa, předstaji wobraz socialneje struktury wobydlerstwa w jednotliwych wsach, poda wuznamne fakty za ludowědne slědźenja. Wozjewi tež cyły rjad studijow wo staršich rěčnych pomnikach, spřihotowa tež edicije někotrych z nich, pisaše wo jednotliwych zjawach tehdyšeje serbšćiny, tež wobšěrne studije wo połobšćinje a wo klasiskich rěčach.
Za swoje wědomostne a wótčinske skutkowanje bu M. za sobustawa mnohich tu- a wukrajnych akademijow a wědomostnych towarstwow pomjenowany, a spožčichu jemu rjady a myta.


DALŠE WOZJ.: „Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow“, Pjeterburg-Prag 1911–28

ŽÓ./LIT.: O. Wićaz, Dr. Arnošt Muka, Budyšin 1924; J. Petr, Arnošt Muka. Žiwjenje a skutkowanje serbskeho prócowarja, Budyšin 1978; R. Kilank, Arnošt Muka 1854-1932, Budyšin 2004 (Wobrazki ze Serbow); Arnošt Muka – ein Sorbe und Universalgelehrter, Podstupimske pśinoski k Sorabistice = Potsdamer Beiträge zur Sorabistik, Potsdam 6 (2004).

Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow, wud. wot: Jan Šołta, Pětr Kunze a Franc Šěn, Budyšin: Ludowe nakładnistwo Domowina, 1984

Teilnachlass »

Aktuelles

» Veranstaltungen
» Medieninformationen
» Newsletter-Anmeldung
» Wir twittern @serbskiinstitut . Beachten Sie bitte unsere Netiquette!

2G+ Regel im Lesesaal von Bibliothek und Archiv

Für die Benutzung eines Arbeitsplatzes im Lesesaal gilt die 2G+ Regel: Geimpft oder genesen mit tagesaktuellem negativen Testnachweis. Zu den Benutzungsbedingungen und dem Hygienekonzept informieren Sie sich unter Bibliothek & Archiv.

Die Freiheit winkt! Die Sorben und die Minderheitenfrage nach 1918

Neue Wanderausstellung des Sorbischen Instituts - Weitere Informationen

Coding da Vinci Ost³ 2022

Kick-Off: 19./20. März
Sprint-Phase: 21. März - 29. April
Preisverleihung: 30. April

Anmeldung ab sofort!
» Weiter

"Sorbisch? Na klar."

Imagekampagne des Sächsischen Staatsministeriums für Wissenschaft, Kultur und Tourismus.

Marie Skłodowska-Curie Actions

“Expression of Interest” for hosting Fellows
» More information
SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT
Bahnhofstraße/Dwórnišćowa 6
D-02625 Bautzen/Budyšin
Diese Website verwendet Cookies. In diesen werden jedoch keine personenbezogenen Inhalte gespeichert. Durch die weitere Nutzung der Webseite stimmen Sie der Verwendung von Cookies zu Weitere Informationen
VERSTANDEN