{"id":252424,"date":"2026-04-14T10:46:41","date_gmt":"2026-04-14T08:46:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/studija-k-dolnoserbskej-recy\/"},"modified":"2026-04-14T10:46:41","modified_gmt":"2026-04-14T08:46:41","slug":"studija-k-dolnoserbskej-recy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/studija-k-dolnoserbskej-recy\/","title":{"rendered":"Studija k dolnoserbskej r\u011bcy: Dop\u00f3zna\u015ba a potenciale za rewitalizaciju"},"content":{"rendered":"<p><em>W ramiku projekta \u201e Masterplan za rewitalizaciju dolnoserbskeje r\u011bcy\u201c (SROKA) su sobu\u017a\u011b\u0142a\u015berje a sobu\u017a\u011b\u0142a\u015be\u0155ki Serbskego instituta w\u00f3zjawili wob\u0161yrnu w\u011bdomnostnu situacisku analyzu k etnolinguistiskej witalnos\u0107i dolnoserbskeje r\u011bcy. Ta studija wopoka\u017eo, a\u017e dolnoserbska r\u011bc nosy znamjenja naspjetw\u00f3t\u017eywjenja a p\u00f3derbi koordin\u011browanego r\u011bcnego planowanja.<\/em><\/p>\n<p>Dolnoserbsku r\u011bc njenjasu w\u011bcej zw\u011bt\u0161ego tradicionelne pow\u011bdarje a pow\u011bda\u0155ki, ale zgroma\u017ae\u0144stwo wuknjecych a nowych pow\u011bdarjow. K takemu wuzna\u015bu p\u015bidu <a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/mitarbeiter\/julija-berink\/\">Julija B\u011brinkowa<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/mitarbeiter\/dr-lutz-laschewski\/\">Lutz Laschewski<\/a> a <a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/mitarbeiter\/sophie-raedel\/\">Sophie R\u00e4del<\/a> w\u00f3t Serbskego instituta we sw\u00f3jom gano w\u00f3zjawjonem nastawku <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.14618\/spr_1_2026_ber\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><em>\u201eIch sp\u00fcre so einen Aufschwung gegen\u00fcber der Sprache\u201c \u2013 Die Situation der niedersorbischen Sprache und Potenziale ihrer Revitalisierung<\/em><\/a>, ako jo se w\u00f3zjawi\u0142 we casopisu <em>Sprachpolitik &amp; Sprachenpolitik<\/em> (l\u011btnik 1, nr. 1m 2026, na bokach 103-145).<\/p>\n<p>Studija s\u0142u\u017ey ako w\u011bdomnostny zak\u0142ad za dialogowy proces (SROKA), ako jo se zachopi\u0142 we l\u011b\u015be 2025. We tom samem procesu \u017a\u011b\u0142a se groma\u017ae ze serbskimi a statnymi institucijami, zastupnistwami interesow a ciwilneju towari\u0161nos\u0107u na strategiji r\u011bcnego planowanja za dolnoserbsku r\u011bc. W\u00f3na analyza registr\u011brujo etnolinguistisku witalnos\u0107 dolnoserbskeje r\u011bcy na zak\u0142a\u017ae literatury, dokumentow, statistiskich datow a 34 kwalitatiwnych interviewow z akterami a akterkami r\u011bcneje politiki. \u201eTo\u015b ta kombinacija metodow registr\u011brujo objektiwne a subjektiwne za\u015bi\u0161\u0107e a cu\u015ba, k\u00f3tare\u017e standardiz\u011browane wop\u0161a\u0161owanje samo njep\u015bem\u00f3\u017eo wuzg\u00f3ni\u015b\u201c, groni Julija B\u011brinkowa, awtorka a w\u011bdomnostna sobu\u017a\u011b\u0142a\u015be\u0155ka na Serbskem institu\u015be. \u201eZ tym nastawkom jo nap\u00f3rany zak\u0142ad za r\u011bcnopolitiske diskusije a rozsu\u017aenja.\u201c<\/p>\n<p>Ten p\u015binosk poka\u017eo, a\u017e njegl\u011bdajucy na wjelike wupominanja dajo tejerownos\u0107i pozitiwne wuwi\u015ba: Zmyslenje nap\u015be\u015biwo dolnoserbskej r\u011bcy jo se p\u00f3l\u011bp\u0161y\u0142o, zasej dajo m\u0142ode pow\u011bdarje a pow\u011bda\u0155ki. Na p\u00f3lu kub\u0142anja doros\u0107onych ma \u0160ula za dolnoserbsku r\u011bc a kulturu zasej p\u015bib\u011brajuce licby wuknikow a wuknicow, a projekt \u201eZorja\u201c wuprob\u011brujo k pr\u011bdnemu razoju imersiwne intensiwne kurse za doros\u0107one. Weto feluju kwalific\u011browane wucabniki a wucabnice, r\u011bcne rumy a koordin\u011browane r\u011bcne planowanje.<\/p>\n<p>Dolnoserbska r\u011bcna politika, ako dej teke we p\u015bicho\u017ae p\u0142ody njas\u0107, njedej jano p\u00f3dp\u011bra\u015b indiwiduelne wuknjenje r\u011bcy, ale musy tejerownos\u0107i kolektiwnu r\u011bcnu praksu m\u00f3cowa\u015b \u2013 wuznaju awtory a awtorki. K tomu jo trjebne r\u011bcne planowanje, njasone zgromadnje w\u00f3t institucijow. Projekt \u201eMasterplan k rewitalizaciji dolnoserbskeje r\u011bcy\u201d (SROKA), we k\u00f3tarego\u017e ramiku ta studija jo nasta\u0142a, dej nap\u00f3ra\u015b zak\u0142ad za njo.<\/p>\n<ul>\n<li>nastawk jo mimo wobgranicowanja p\u015bistupny ako open access p\u00f3d:\u00a0 <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.14618\/spr_1_2026_ber\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/doi.org\/10.14618\/spr_1_2026_ber<\/a><\/li>\n<li>kontakt awtorski team: <a href=\"&#x6d;&#x61;&#105;&#108;to&#x3a;&#x72;&#x65;&#103;mj&#x65;&#x40;&#x73;&#101;&#114;b&#x73;&#x6b;&#x69;&#45;&#105;n&#x73;&#x74;&#x69;&#116;&#117;t&#46;&#x64;&#x65;\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#x72;&#101;&#x67;&#109;j&#x65;&#64;s&#x65;&#114;&#x62;&#x73;k&#x69;&#45;i&#x6e;&#115;&#x74;&#x69;t&#x75;&#116;&#46;&#x64;&#101;<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Projekt \u201e<a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/projekte-regionalentwicklung-minderheitenschutz\/masterplan\/\">Masterplan za rewitalizaciju dolnoserbskeje r\u011bcy<\/a>\u201c (SROKA) sp\u011bchujo Za\u0142o\u017eba za serbski lud ze sr\u011bdkow Zw\u011bzkowego minista\u0155stwa za nut\u015bikowne nastupnos\u0107i na zak\u0142a\u017ae wobzamknjenja Nimskego Zw\u011bzkowego sejma. Dal\u0161ne informacije k projektoju: <a href=\"https:\/\/sroka-plan.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">www.sroka-plan.org<\/a>.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W ramiku projekta \u201e Masterplan za rewitalizaciju dolnoserbskeje r\u011bcy\u201c (SROKA) su sobu\u017a\u011b\u0142a\u015berje a sobu\u017a\u011b\u0142a\u015be\u0155ki Serbskego instituta w\u00f3zjawili wob\u0161yrnu w\u011bdomnostnu situacisku analyzu k etnolinguistiskej witalnos\u0107i dolnoserbskeje r\u011bcy. Ta studija wopoka\u017eo, a\u017e dolnoserbska r\u011bc nosy znamjenja naspjetw\u00f3t\u017eywjenja a p\u00f3derbi koordin\u011browanego r\u011bcnego planowanja. Dolnoserbsku r\u011bc njenjasu w\u011bcej zw\u011bt\u0161ego tradicionelne pow\u011bdarje a pow\u011bda\u0155ki, ale zgroma\u017ae\u0144stwo wuknjecych a nowych pow\u011bdarjow. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":251223,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-252424","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-newsmeldung-ns"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252424","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=252424"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/252424\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/media\/251223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=252424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=252424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/ns\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=252424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}