Zgromadna casnikowa informacija BTU Ch\u00f3\u015bebuz-Z\u0142y Komorow a Serbskego instituta
\n<\/i><\/p>\n
W\u00f3 nowych formach wu\u017eywanja a wobg\u00f3spodarjenja zemje a w\u00f3 wuchowanju historije g\u00f3rnistwa diskut\u011bruju w\u011bdomnostniki a w\u011bdomnostnice BTU Ch\u00f3\u015bebuz\u2013Z\u0142y Komorow groma\u017ae ze Serbskim institutom a Institutom za management derbstwa (Institute for Heritage Management) a ze zjawnymi institucijami a p\u015bedewze\u015bami na hybridnej konferency.<\/strong><\/p>\n Dobywanje surowiznow ka\u017e ruda, p\u011bsk abo wugel we w\u00f3tw\u00f3rjonych jamach s\u0142u\u0161a k nejintensiwnjej\u0161ym zap\u015bimnjenjam do wobsw\u011bta jadneje strony. Zemja, w\u00f3dy, rostliny a zw\u011brjeta \u2013 wugl\u011bd ce\u0142eje krajiny w\u00f3stanjo na d\u0142ujki cas p\u015bem\u011bnjony. Formowanje noweje krajiny w n\u011bgaj\u0161nych jamach stoj we fokusu zjawneje konference “KULTUR[tagebau]LANDSCHAFT. Struktury (p\u00f3 wuglu) p\u015biducych p\u015bem\u011bnjenjow wuzna\u015b, rozm\u011b\u015b, formowa\u015b, wuwija\u015b”.<\/p>\n \u0141u\u017eyca jo region z d\u0142ujkeju g\u00f3rnika\u0155skeju tradiciju. W\u00f3na se licy ju\u017eo p\u015becej k w\u00f3nym stronam Nimskeje z w\u00f3sebnje markantnymi klimowymi ekstremami a z wusokeju \u017a\u011blbu ryjneje zemje, k\u00f3tara\u017e ma zw\u011bt\u0161ego ma\u0142u kapacitu \u017aar\u017eanja w\u00f3dy. “\u0141u\u017eyca jo krajinowy laboratorium, \u017ao\u017e zapus\u0107one strony wuglowych jamow ju\u017eo dlej ako hundert l\u011bt se inowatiwnje rekultiw\u011bruju, renatur\u011bruju, p\u0142odne cynje a w\u00f3tnowotki formuju”, m\u011bni prof. Markus Otto, wjednik fachowego p\u00f3la “planowanje w postindustrielnych krajinach” na BTU. “P\u015bez p\u015bip\u00f3zna\u015be ako sw\u011btowe derbstwo UNESCO m\u00f3gu te procowanja by\u015b \u017er\u011bd\u0142o noweje internacionalneje nagl\u011bdnos\u0107i a regionalneje kulturneje identity”.<\/p>\n Groma\u017ae ze Serbskim institutom a Institutom za management derbstwa (Institute for Heritage Management) su w\u011bdomnostniki a w\u011bdomnostnice BTU Ch\u00f3\u015bebuz\u2013Z\u0142y Komorow m\u00f3gli we studiji k sw\u011btowemu derbstwu dopokaza\u015b, a\u017e m\u011bstnos\u0107i brunicowych jamow w \u0141u\u017eycy chowaju we se potencial za to, aby se p\u015bip\u00f3znali ako sw\u011btowe derbstwo UNESCO. W\u00f3tgl\u011bdanje sl\u011b\u017aarjow a sl\u011b\u017aa\u0155kow jo, stw\u00f3ri\u015b nowy, pozitiwny p\u015bistup k regionalnej historiji dobywanja brunice a z njeju zw\u011bzanego p\u015benowjenja krajiny. “P\u015bidatnje k m\u00f3cowanju regionalneje identity licymy teke na ekonomiski wu\u017eytk iniciatiwy, w\u00f3sebje na p\u00f3lu kulturnego turizma”, tak zespominajo prof. Otto cile zgromadneje iniciatiwy “\u0141u\u017eyska krajina n\u011bgaj\u0161nych brunicowych jamow ako sw\u011btowe derbstwo UNESCO”.<\/p>\n To p\u00f3\u017eedanje w\u00f3 p\u015biwze\u015be na nimsku lis\u0107inu p\u015bira\u017aonych objektow kulturnego a naturskego derbstwa UNESCO jo na drogu sp\u00f3rane. P\u015bis\u0142u\u0161ne zastojnstwo kraja bu\u017ao jo p\u015bez Sekretariat wobstawneje konference kultusowych ministarjow krajow w Zw\u011bzkowej republice Nimska, Amt za wenkowne nastupnos\u0107i a Centrum sw\u011btowego derbstwa UNESCO w Parisu Komitejoju sw\u011btowego derbstwa UNESCO k rozsu\u017aenju p\u015bedpo\u0142o\u017ey\u015b. P\u00f3\u017eedarje a p\u00f3\u017eeda\u0155ki lice z rozsu\u017aenim do l\u011bta 2024.<\/p>\n “Na konferency bu\u017aomy se w\u011bri\u015b kritiski na historiju kulturnych a sedle\u0144skich rumow p\u00f3gl\u011bda\u015b\u201d, groni Heidi Pinkepankowa, w\u011bdomnostna sobu\u017a\u011b\u0142a\u015be\u0155ka fachowego p\u00f3la \u201eplanowanje w postindustrielnych krajinach” a towari\u0161nica Instituta za Nowu industrijowu kulturu INIK GmbH. “Jich nasta\u015be a wuwi\u015be njedajo se rozk\u0142as\u0107 jano p\u015bez wobstojnos\u0107i natury a techniske m\u00f3\u017enos\u0107i, ale jo teke we rozsudnej m\u011brje w\u00f3twisne w\u00f3t towari\u0161nostnych ramikowych wum\u011bnjenjow ka\u017e aktuelnych trendow abo w\u00f3t togo, kak politika a g\u00f3spoda\u0155stwo groma\u017ae grajotej”.<\/p>\n P\u00f3sporomje strukturelnych p\u015bem\u011bnjenjow \u017a\u011b\u0142abnego sw\u011bta \u2013 w\u00f3t p\u015bewa\u017enje rolnika\u0155skeje \u017a\u011b\u0142abnos\u0107i a\u017e k p\u015bistajenju we industriji \u2013 jo teke p\u015bi\u015b\u011bgnjenje \u017a\u011b\u0142a\u015berjow wa\u017ene. “To p\u015bem\u011bnjenje stoj w\u00f3sebnje p\u00f3d znamjenim pom\u011bra tudskich wobydlarjow k nowym p\u015bi\u015b\u011bgnjonym a z tym zw\u011bzanego p\u015besunjenja proporcije w\u011bt\u0161yna\u2013mje\u0144\u0161yna”, groni dr. Hauke Bartels, direktor Serbskego instituta w Budy\u0161ynje. We fokusu sl\u011b\u017aenja Serbskego instituta stoj rola p\u015bip\u00f3znateje mje\u0144\u0161yny Serbow. “Serbske tradicije wobg\u00f3spodarjenja a wu\u017eywanja zemje, kulturelne praktiki a se\u015bi su we w\u0161yknych p\u015begl\u011bdanych casach a wobce\u0155kach zgromadna tema wjelich disciplinow a su togodla teke za sl\u011b\u017aenje k nowej krajinje w n\u011bgaj\u0161nych brunicowych stronach wa\u017ene”, m\u011bni dr. Hauke Bartels. “Serby su \u0141u\u017eycu kulturnu krajinu historiski formowali. A nowe krajiny w n\u011bgaj\u0161nych brunicowych stronach njejsu jano inowaciske labory za nowe formy wobg\u00f3spodarjenja zemje, ale teke areny statkowanja regionalnych identitow. To su teke se dopominajuce krajiny, k\u00f3tarych\u017e historiski-kulturelne derbstwo dej se p\u00f3 m\u00f3\u017enos\u0107i participatiwnje zap\u015b\u011bgnu\u015b”.<\/p>\n “W ramiku sl\u011b\u017aa\u0155skego zw\u011bstka \u2018Land-Innovation-Lausitz (LIL)\u2019 wuwijamy groma\u017ae z partnarjami z g\u00f3spoda\u0155stwa, w\u011bdomnos\u0107i a ciwilneje towari\u0161nos\u0107i \u0141u\u017eycu k modelowemu regionoju za wuwa\u017eonu a wobstawnu bioekonomiju. Njegl\u011bdajucy na inowatiwne technologije a formy wobg\u00f3spodarjenja w rje\u015bazu stw\u00f3rjonych g\u00f3dnos\u0107ow grajo nowa krajina w n\u011bgaj\u0161nych brunicowych jamach teke ako kulturna krajina wa\u017enu rolu”, tak zespominajo prezidentka BTU prof. Gesine Grande cile jich sl\u011b\u017aenja gromadu. “Na\u0161 fokus wobstoj we tom, tradiciju a p\u015bem\u011bnjenje harmoniski zw\u011bza\u015b a wugba\u015b, aby woboje se do\u017eywi\u0142o ako n\u011bco pozitiwnego”.<\/p>\n Konferenca KULTUR[tagebau]LANDSCHAFT jo \u017a\u011b\u0142 zgromadneje iniciatiwy “\u0141u\u017eyska krajina n\u011bgaj\u0161nych brunicowych jamow ako sw\u011btowe derbstwo UNESCO”, k\u00f3tara\u017e se sp\u011bchujo w ramiku zw\u011bstka “Land-Innovation-Lausitz (LIL)” w\u00f3t Zw\u011bzkowego minista\u0155stwa za kub\u0142anje a sl\u011b\u017aenje (BMBF) we sp\u011bchowa\u0144skem programje “WIR! \u2013 Wandel durch Innovation in der Region”. Strona, k\u00f3taru\u017e studija a to tentatiwne p\u00f3\u017eedanje wop\u015bimjejo, jo za aktualnym w\u011b\u017aenim jadnab 32.500 ha wjelika, a we njej la\u017ey nagromadu w\u00f3 30 teritorialnych zjadno\u015be\u0144stwow we p\u011b\u015bich wokrejsach.<\/p>\n