{"id":10883,"date":"2023-02-16T10:55:52","date_gmt":"2023-02-16T09:55:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/sledzenje\/centralne-predewzaca\/integrated-digital-sorbian-studies-idss-integrowana-digitalna-sorabistika\/"},"modified":"2025-05-08T11:00:42","modified_gmt":"2025-05-08T09:00:42","slug":"integrated-digital-sorbian-studies-idss-integrowana-digitalna-sorabistika","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/sledzenje\/centralne-predewzaca\/integrated-digital-sorbian-studies-idss-integrowana-digitalna-sorabistika\/","title":{"rendered":"Integrated Digital Sorbian Studies (IDSS, Integrowana digitalna sorabistika)"},"content":{"rendered":"<p>Wot l\u011bta 2022 ha\u010d do 2027 p\u0159ewjed\u017ae Serbski institut zhromadnje z Drje\u017ed\u017aanskej TU (<a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/slavistik\/das-institut\/professuren-und-lehrbereiche\/westslav\/inhaber-der-professur\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">prof. dr. Christian Prunitsch<\/a>, slawistika, a <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/germanistik\/gls\/die-professur\/inhaber\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">prof. dr. Alexander Lasch<\/a>, germanistika) p\u0159edewza\u0107e z t\u0159e\u0107ich sr\u011bdkow. Projekt wobsahuje ramikowu strategisku naprawu ka\u017e te\u017e jednotliwe projekty. Tak chce IDSS sorabistiku do wjet\u0161ich p\u0159edmjetow (do slawistiki a germanistiki) ka\u017e te\u017e do p\u0159esahowacych wuwi\u0107ow w duchownych w\u011bdomos\u0107ach (wutworjenje t. mj. Digital Humanities) integrowa\u0107. Wusl\u011bdki jednotliwych projektow maja tohorunja ramikowej strategiskej naprawje IDSS s\u0142u\u017ei\u0107 abo na hina\u0161e wa\u0161nje zajim za \u201ema\u0142y p\u0159edmjet\u201c sorabistiki zbud\u017ai\u0107.<\/p>\n<p>Za\u0142o\u017eba VolkswagenStiftung sp\u011bchuje p\u0159edewza\u0107e we wob\u0142uku sp\u011bchowanskeho programa &#8220;Sw\u011btowa w\u011bda. Strukturne zesylnjenje ma\u0142ych p\u0159edmjetow&#8221; (Weltwissen. Strukturelle St\u00e4rkung kleiner F\u00e4cher) z n\u011bhd\u017ae 990.000 eurami. Ze sw\u00f3jskim pod\u017a\u011blom Drje\u017ed\u017aanskeje TU a Serbskeho instituta wu\u010dinja cy\u0142kowny financny rozm\u011br projekta n\u011bhd\u017ae 1,6 mio. eurow.<\/p>\n<h4>D\u017a\u011blne projekty w Serbskim institu\u0107e:<\/h4>\n<ul>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/projekte-sprachwissenschaft\/das-potenzial-von-eigennamen-nutzen-i-erschliessung-und-vernetzung-von-korpustexten\/\">Potencial sw\u00f3jskich mjenow wu\u017eiwa\u0107 I: wotkry\u0107e a sple\u0107enje korpusowych tekstow<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/projekte-sprachwissenschaft\/das-potenzial-von-eigennamen-nutzen-ii-wissenstransfer-und-citizen-science\/\">Potencial sw\u00f3jskich mjenow wu\u017eiwa\u0107 II: Transfer w\u011bdy a citizen science<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/projekte-sprachwissenschaft\/texte-als-wissensspeicher-globale-zugaenglichkeit-durch-hochwertige-digitalisierung\/\">Teksty jako sk\u0142ad w\u011bdy \u2013 globalny p\u0159istup p\u0159ez wysokoh\u00f3dnotnu digitalizaciju<\/a><\/strong><\/li>\n<li><strong>Zhotowjenje hornjoserbskeho d\u017a\u011blneho korpusa za p\u0159irunowacu diskursowu analyzu:<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>P\u0159edewza\u0107e wop\u0159ijima ekstrahowanje po\u0142nych tekstow (na bazy TEI) z Noweje Doby (1947-1990) a Serbskich Nowin (2007-2016). W\u0161itke 60 l\u011btnikow wobsteja z n\u011bhd\u017ae 85.000 stronow, z kotrych\u017e maja so teksty ekstrahowa\u0107. P\u0159i tym zasad\u017auje so awtomatizowany workflow, kotry\u017e wobsteji z wjacorych krokow wot zaskenowanja nowinskich stron jako wobraz (p\u0159edle\u017ea hi\u017eo zwjet\u0161a) ha\u010d k zhotowjenju strukturowanych po\u0142nych tekstow. Mjez druhim p\u0159ewjed\u017ae so awtomatiske sp\u00f3znawanje segmentow, manuelne dokorigowanje tekstow, awtomatizowana OCR a d\u017a\u011blnoawtomatiska post-OCR ka\u017e te\u017e awtomatizowane p\u0159enjesenje do formata TEI-XML. We wob\u0142uku d\u017a\u011b\u0142oweho procesa zasad\u017auja so instrumenty z <a href=\"https:\/\/ocr-d.de\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">OCR-D-projekta, kotry\u017e je N\u011bmski sl\u011bd\u017aerski zwjazk DFG<\/a> sp\u011bchowa\u0142. OCR bazuje na treningowych modelach LSTM za hornjoserb\u0161\u0107inu (, kotre\u017e so na bazy p\u0159edle\u017eacych a w projek\u0107e stworjenych hornjoserbskich t.mj. ground-truth-tekstow iteratiwnje tworja). Gener\u011browane teksty so na k\u00f3ncu hornjoserbskemu tekstowemu korpusej sposr\u011bdkuja.<\/p>\n<h4>D\u017a\u011blne projekty p\u0159i Drje\u017ed\u017aanskej techniskej uniwersi\u0107e (TUD):<\/h4>\n<ul>\n<li><strong>Wu\u010dba sorabistiki p\u0159i Drje\u017ed\u017aanskej techniskej uniwersi\u0107e:<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>K skru\u0107enju ma\u0142eho p\u0159edmjeta sorabistiki je w\u011bdomostny dorost nuznje tr\u011bbny. Tohodla dyrbi so studujomna &#8220;\u0161\u0107e\u017eka&#8221; natwari\u0107, kotra\u017e je wotwonka derje sp\u00f3znajomna a so zmys\u0142apo\u0142nje do wobstejacych studijnych strukturow <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">fakulty za r\u011b\u010dne, literarne a kulturne w\u011bdomos\u0107e<\/a> ka\u017e te\u017e scy\u0142a do <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">wob\u0142uka duchownych a socialnych w\u011bdomos\u0107ow<\/a> integruje. Zak\u0142ad za to su r\u011b\u010dne kursy serb\u0161\u0107iny wot niwowa A1 za studentow <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/studium\/vor-dem-studium\/studienangebot\/sins\/sins_studiengang?autoid=13129\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">slawistiki<\/a> a dal\u0161ich zajimcow, na p\u0159. ze Serbskeho instituta. P\u0159i tym wu\u017eiwa so app za samostudij <a href=\"https:\/\/sprachkurs.sorbischlernen.de\/#\/welcome\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Sorbisch Online Lernen<\/a>, kotra\u017e je so mj.dr. wot <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">TUD<\/a> sobu wuwi\u0142a. Te\u017e dal\u0161e moderne wuknjenske materialije za kub\u0142anje doros\u0107enych so za wu\u017eiwanje we wu\u010dbje nad\u017a\u011b\u0142aja. Fleksibelne wopisanje modulow zaru\u010da te\u017e formalnje wotewrjenos\u0107 sorabistiskeje &#8220;\u0161\u0107e\u017eki&#8221; w studiju. Hi\u017eo p\u0159edle\u017eace materialije so dale wuwiwaja, mj. dr. za p\u0159irunanje (s\u0142owjanskich) r\u011b\u010dow a feedback wuknjacych. K tomu p\u0159i\u0144du fachowospecifiske poskitki wu\u010dbnych zarjadowanjow <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/slavistik\/das-institut\/professuren-und-lehrbereiche\/westslav\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">profesury za zapados\u0142owjansku literarnu a kulturnu w\u011bdomos\u0107<\/a>, <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/slavistik\/das-institut\/professuren-und-lehrbereiche\/sorabistik\/inhaber-der-professur\/index\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">profesury za sorabistiku<\/a> ka\u017e te\u017e <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/slavistik\/das-institut\/professuren-und-lehrbereiche\/sprageschuwi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">profesury za s\u0142owjanske r\u011b\u010dne stawizny a r\u011b\u010despyt<\/a>. P\u0159i natwarje sorabistiskeho curricula ma so nimo sple\u0107enja z <a href=\"https:\/\/tu-dresden.de\/gsw\/slk\/germanistik\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">germanistiku<\/a> te\u017e zhromadne d\u017a\u011b\u0142o z <a href=\"https:\/\/www.isgv.de\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Institutom za stawizny, z Institutom za sakske stawizny a ludow\u011bdu<\/a>, ale wosebje te\u017e ze Serbskim institutom poh\u0142ub\u0161i\u0107. P\u0159i tym nawjazuje so na aspekty wirtuelneje wu\u010dby na TUD, kotra\u017e so dale wutwarja. Postupy dal\u0161ich naprawow\/d\u017a\u011blnych projektow we wob\u0142uku IDSS m\u00f3\u017ea so bjezposr\u011bdnje do stabilizowanja sorabistiskeho curricula integrowa\u0107.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Digital Kito Lorenc<\/strong><\/li>\n<li><strong>Zhotowjenje n\u011bmskeho d\u017a\u011blneho korpusa za p\u0159irunowacu diskursowu analyzu<\/strong><\/li>\n<li><strong>P\u0159irunowaca korpuslinguistiska diskursowa analyza<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Nar\u011b\u010denscy partnerojo:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/mitarbeiter\/hauke-bartels\/\">prof. dr. Hauke Bartels<\/a>, prof. dr. Christian Prunitsch (TUD), prof. dr. Alexander Lasch (TUD)<\/p>\n<p><strong>Kooperaciski partner<\/strong>: Drje\u017ed\u017aanska techniska uniwersita (TUD)<\/p>\n<p><strong>Zd\u017a\u011blenki wo projek\u0107e<\/strong> (wub\u011br):<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/namen-service-erweitert\/\">Mjenowy serwis w r\u011b\u010dnym portalu dolnoserbski.de jasnje roz\u0161\u011brjeny<\/a> (zd\u017a\u011blenka wozjewjena 7. meje 2025)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/niedersorbische-publizistik-vollstaendig\/\"><strong>M\u011bznik<\/strong>:<strong> Delnjoserbska publicistika dospo\u0142nje digitalnje p\u0159istupna<\/strong><\/a> (zd\u017a\u011blenka wozjewjena 2. meje 2025)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/sorabistische-lehre-an-der-btu\/\">Sorabistiska wu\u010dba na TU Drje\u017ed\u017aany a w Lipsku<\/a> (w l\u011b\u0107nym semestrje 2025; informacija wot 30. apryla 2025; hlej druhi d\u017a\u011bl zd\u017a\u011blenki &#8220;Sorabistiska wu\u010dba na BTU Cho\u0107ebuz-Z\u0142y Komorow&#8221;)<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/sorbisch-studieren-an-der-tud\/\">Sorabistiku na Drje\u017ed\u017aanskej TU studowa\u0107. Sorabistiski studijny program zahaji so w zymskim semestrje 2024\/25<\/a>\u00a0(zhromadna zd\u017a\u011blenka wot 26. junija 2024)<\/li>\n<li><em><a href=\"https:\/\/www.serbski-institut.de\/volkswagenstiftung-foerdert-die-sorabistik-mit-einer-million-euro\/\">Zhromadna medijowa informacija<\/a> Drje\u017ed\u017aanskeje techniskeje uniwersity a Serbskeho instituta z dnja 21. m\u011brca 2022 sk\u0142adnostnje p\u0159izwolenja projekta.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wot l\u011bta 2022 ha\u010d do 2027 p\u0159ewjed\u017ae Serbski institut zhromadnje z Drje\u017ed\u017aanskej TU (prof. dr. Christian Prunitsch, slawistika, a prof. dr. Alexander Lasch, germanistika) p\u0159edewza\u0107e z t\u0159e\u0107ich sr\u011bdkow. Projekt wobsahuje ramikowu strategisku naprawu ka\u017e te\u017e jednotliwe projekty. Tak chce IDSS sorabistiku do wjet\u0161ich p\u0159edmjetow (do slawistiki a germanistiki) ka\u017e te\u017e do p\u0159esahowacych wuwi\u0107ow w duchownych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":5815,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-10883","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10883"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":247883,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10883\/revisions\/247883"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}