{"id":248340,"date":"2025-05-08T14:36:54","date_gmt":"2025-05-08T12:36:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/sorabistiski-akademiski-dorost-so-zesol\/"},"modified":"2025-07-09T12:32:56","modified_gmt":"2025-07-09T10:32:56","slug":"sorabistiski-akademiski-dorost","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/sorabistiski-akademiski-dorost\/","title":{"rendered":"Sorabistiski akademiski dorost so ze\u0161o\u0142"},"content":{"rendered":"

L\u011btsa, 2. a 3. meje, b\u011b\u0161e Serbski institut (SI) znowa hos\u0107i\u0107el zetkanja sorabistiskeho akademiskeho dorosta<\/a> w Budy\u0161inje. Hi\u017eo pjaty raz su sej m\u0142od\u017ai sorabis\u0107a, kot\u0159i\u017e so tematisce ze Serbami a Serbstwom zab\u011braja, swoje sl\u011bd\u017aerske p\u0159edewza\u0107a a projekty mjez sobu p\u0159edstajili a diskutowali. Nimo interdisciplinarneje wum\u011bny s\u0142u\u017ei dwul\u011btne zetkanje nawjazanju nowych kontaktow a tworjenju sy\u0107ow. Cy\u0142kownje 13 p\u0159edno\u0161owacych z N\u011bmskeje, P\u00f3lskeje a samo Chile p\u0159edstajichu pjatk a sobotu wud\u017a\u011b\u0142ki swojich masterowych, doktorskich abo studentskich d\u017a\u011b\u0142ow. Nimo toho zeznachu wobd\u017a\u011blnicy w\u011bdomostnicy a w\u011bdomostnikow SI a so z nimi wo jich w\u011bdomostnym wuwi\u0107u rozmo\u0142wjachu.<\/p>\n

Planowali su l\u011btu\u0161e zetkanje \u0161tyrjo (wot dohromady sydom) promowowacych dorostowych w\u011bdomostnikow p\u0159i SI. Nimo tutych wobd\u017a\u011blichu so studen\u0107a a doktorand\u017aa wot Drje\u017ed\u017aanskeje TU, Instituta za nowu industrielnu kulturu Cho\u0107ebuz, BTU Cho\u0107ebuz-Z\u0142y Komorow, polytechniskeje uniwersity Pozna\u0144 a uniwersity Lipsk.<\/p>\n

Historikarka Serbskeho instituta, dr. Lubina Malinkowa<\/a>, powita hos\u0107i a poda w kr\u00f3tkim zawjed\u017aenju dohlady do stawiznow a d\u017a\u011b\u0142awos\u0107e Serbskeho instituta. S\u0107\u011bhowa\u0161e mjezsobne zezna\u0107e p\u0159itomnych na zahrod\u017ae instituta.<\/p>\n

Na to so p\u0159izamkny pr\u011bni rjad p\u0159edno\u0161kow, kotry\u017e zab\u011bra\u0161e so z r\u011b\u010dnymi a regionalnymi wosebitos\u0107emi \u0141u\u017eicy. Tak roz\u0142o\u017ei na p\u0159ik\u0142ad rumnostna planowarka Antonia Sipeer zwiski mjez n\u011bhdy\u0161ej t. mj. Spreewaldbahn a tym serbskim. Za to je historiske wobrazy analyzowa\u0142a, na kotrych\u017e je so ze serbskimi motiwami za \u0107ah wabi\u0142o.<\/p>\n

Druhi panel w\u011bnowa\u0161e so serbskej r\u011b\u010di a p\u0159iswojenju tuteje. Doktorandka a w\u011bdomostna sobud\u017a\u011b\u0142a\u0107erka ZARI, Alena Pawlikec, je j\u00f3n zahaji\u0142a. P\u0159edno\u0161owa\u0161e wo hornjoserb\u0161\u0107inje we wirtuelnych zhromad\u017aenstwach a spo\u017e\u010di dohlad do sociolinguistiskeho sl\u011bd\u017aenja wo digitalnych r\u011b\u010dnych rumach nowor\u011b\u010dnikow. Pod\u0161m\u00f3rny woznam r\u011b\u010dnych partnerow za nowor\u011b\u010dnikow a l\u011bp\u0161inu geografiskeje njewotwisnos\u0107e digitalneje komunikacije. Dale w\u011bnowa\u0161e so pra\u0161enju, \u0161to je r\u011b\u010dny rum \u2013 mjenujcy wobsw\u011bt, w kotrym\u017e so r\u011b\u010d aktiwnje wu\u017eiwa, ha\u010d fyzisce abo digitalnje. Cil r\u011b\u010dnych rumow za nowor\u011b\u010dnikow je rewitalizacija.<\/p>\n

P\u0159izamkny so p\u0159edno\u0161k doktorandki Denise Hornig, sobud\u017a\u011b\u0142a\u0107erki w centrumje za kub\u0142anje wu\u010derjow a sl\u011bd\u017aenje za \u0161ulske ka\u017e te\u017e powo\u0142anske kub\u0142anje Drje\u017ed\u017aanskeje techniskeje uniwersity. W swojim p\u0159edno\u0161ku wobsw\u011btli, \u0161to woznamjenja wjacer\u011b\u010dnos\u0107 w \u0161ulskim konteks\u0107e a diskriminacija r\u011b\u010de dla. Nastork za doktorske d\u017a\u011b\u0142o b\u011b jeje dotalne d\u017a\u011b\u0142o jako wu\u010derka na gymnazijach ze \u0161ulerjemi z migraciskim pozadkom.<\/p>\n

Tohorunja z metodami p\u0159iswojenja serb\u0161\u0107iny zab\u011bra so Sophie R\u00e4del<\/a>, w\u011bdomostna sobud\u017a\u011b\u0142a\u0107erka Serbskeho instituta w Cho\u0107ebuzu, kotra\u017e p\u0159i uniwersi\u0107e we Wienje promowuje. Wona je sama zapo\u010dina\u0142a delnjoserb\u0161\u0107inu wukny\u0107 jako je na Serbski institut p\u0159i\u0161\u0142a. We swojim doktorskim d\u017a\u011ble zab\u011bra so z nowor\u011b\u010dnicami a nowor\u011b\u010dnikami projekta ZORJA. Mjez druhim wobsw\u011btli wona w\u0161elake motiwacije wuknjacych.<\/p>\n

Ko\u0142o p\u0159edno\u0161kow na tutym dnju zak\u00f3n\u010di studentka wu\u010derstwa za p\u0159edmjetaj towar\u0161now\u011bdu a sorabistiku uniwersity Lipsk, Sofija Br\u011bzanec. W prezentaciji rozprawje\u0161e wo wusl\u011bdkach swojeho seminarneho d\u017a\u011b\u0142a, za kotre\u017e je so za p\u0159i\u010dinami, motiwacijemi, wo\u010dakowanjemi, zam\u011brami, wu\u017eadanjemi a p\u0159e\u0107emi serb\u0161\u0107inu wuknjacych napra\u0161owa\u0142a. Studentka zw\u011bs\u0107i, zo dyrbi so w p\u0159ichod\u017ae sylni\u0161o do awtodidaktiskich wuknjenskich sr\u011bdkow inwestowa\u0107.<\/p>\n

Po tym podachu so m\u0142od\u017ai sl\u011bd\u017aerjo do Serbskeho muzeja, hd\u017ae\u017e sebi pu\u0107owacu wustaje\u0144cu \u201e\u0160to r\u011bka tu mje\u0144\u0161ina?\u201d wo mje\u0144\u0161inach w N\u011bmskej zbli\u017eichu. Wje\u010dor wuklin\u010da ze zhromadnej wje\u010derju w hos\u0107encu \u201eM\u00f6nchshof\u201d.<\/p>\n

Sobotu rano startowa\u0161e t\u0159e\u0107i panel zetkanja z p\u0159edno\u0161kom Lydije Matikec<\/a>, promowowacej we wob\u0142uku swojeho sl\u011bd\u017aerskeho projekta p\u0159i Serbskim institu\u0107e w Budy\u0161inje. Wona prezentowa\u0161e projekt wo t. mj. pochadnych r\u011b\u010dach (Heritage languages)<\/a>, w kotrym\u017e p\u0159epytuje a p\u0159irunuje projektny team sociolinguistiske wosebitos\u0107e, ale te\u017e aktualne r\u011b\u010dne strukturelne zm\u011bny we wobchadnymaj r\u011b\u010domaj hornjoserbskeje ka\u017e te\u017e p\u00f3lskeje mje\u0144\u0161iny w N\u011bmskej.<\/p>\n

Bart\u0142omiej Szawulak, kotry\u017e pisa na uniwersi\u0107e w Ponza\u0144je swoje doktorske d\u017a\u011blo, rozprawje\u0161e wo programje za techniske dokumentowanje a p\u0159irunowanja mje\u0144\u0161inowych r\u011b\u010dow a dialektow. A wo swojim d\u017a\u011ble wo serbskej d\u017a\u011b\u0107acej a m\u0142od\u017ainskej literaturje informowa\u0161e promowowacy Serbskeho instituta Jan Bogusz<\/a>.<\/p>\n

Na to p\u0159izamknychu so prezentacije skerje sociokulturelneho razu. Tak r\u011b\u010de\u0161e Jordan Oelke wo afriskej swinjacej choros\u0107i a jeje wuskutkach te\u017e na serbski sydlenski rum, Marleen Schindler<\/a> wo funkciji serbskich jutrownych jejkow w a zwonka serbskeho r\u011b\u010dneho ruma a Ana Maria Bergholz wo procesach transformacije (ka\u017e wudobywanja brunicy) a wliw tutych na kulturne krajiny a kulturne herbstwo.<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107o zhladujo so zw\u011bs\u0107i, zo b\u011b na l\u011btu\u0161im zetkanju m\u0142odych sorabistow li\u010dba klasiskich ludow\u011bdnych, literaturow\u011bdnych a r\u011b\u010despytnych p\u0159ino\u0161kow snadni\u0161a ha\u010d hewak. M\u0142od\u017ai sl\u011bd\u017aerjo su skerje wo socialno-kulturow\u011bdnych wobsahach a wo metodach p\u0159iswojenja serbskeju r\u011b\u010dow resp. r\u011b\u010dow pow\u0161itkownje p\u0159edno\u0161owali.<\/p>\n

Woth\u0142\u00f3s na zarjadowanje b\u011b p\u0159ew\u0161o pozitiwny. Wobd\u017a\u011blnicy chced\u017aa na k\u00f3\u017edy pad kontakt d\u017aer\u017ee\u0107 a so te\u017e w p\u0159ichod\u017ae wo swojich p\u0159edewza\u0107ach wum\u011bnje\u0107. \u201eZ prawid\u0142ownej wum\u011bnu chcemy trajny sorabistiski sl\u011bd\u017aerski kolokwij twori\u0107, kotry\u017e m\u0142odych sl\u011bd\u017aerjow p\u0159i swojim d\u017a\u011ble podp\u011bruje. Zhromadnje z wobd\u017a\u011blnikami smy sobotu rozmyslowali, kak pokro\u010dujemy. M\u00f3\u017ene terminy za p\u0159ichodne tajke zetkanje w mje\u0144\u0161im kruhu smy hi\u017eo namjetowali\u201c, rezim\u011bruje Jan Bogusz w mjenje organizatoriskeje skupiny na k\u00f3ncu zetkanja.<\/p>\n

Rozprawa wot Lydija Matikec.<\/em><\/p>\n