{"id":249657,"date":"2025-09-19T11:13:43","date_gmt":"2025-09-19T09:13:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/interview-serbski-rap\/"},"modified":"2025-09-19T11:15:47","modified_gmt":"2025-09-19T09:15:47","slug":"interview-serbski-rap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.serbski-institut.de\/os\/interview-serbski-rap\/","title":{"rendered":"Serbski rap pokazuje, kak atraktiwna a \u017eiwa serb\u0161\u0107ina je"},"content":{"rendered":"

W nal\u011b\u0107u 2025 wozjewi so w nak\u0142adnistwje transcript zb\u011brnik Rap und die slawischen Sprachen <\/em>(Rap a s\u0142owjanske r\u011b\u010de). Z nim p\u0159edpo\u0142o\u017ei\u0161taj wudawa\u0107elej Aleksej Tikhonov a Cristiana Lucchetti wot Z\u00fcrichskeje uniwersity publikaciju, w kotrej\u017e so zwiski mjez rapowej hud\u017abu a s\u0142owjanskimi r\u011b\u010demi p\u0159epytuje.<\/p>\n

Zhladujo ze zapadnos\u0142owjanskeje perspektiwy napisa doktorand Serbskeho instituta Jan Bogusz<\/a> p\u0159ino\u0161k wo wuwi\u0107u dotal njep\u0159esl\u011bd\u017aeneho serbskeho rapa. W\u00f3n wopisuje \u2013 po pow\u0161itkownym zawod\u017ae do serbskeje rapoweje hud\u017aby \u2013 tematiske a linguistiske swojoraznos\u0107e. Za to analyzowa\u0161e tekst sp\u011bwa \u201eNal\u011b\u0107o\u201c<\/a> serbskeje hiphopoweje tr\u00f3jki Nowa Doba z l\u011bta 2023.<\/strong><\/p>\n

Kak je serbski rap nasta\u0142 a kak je so wuwiwa\u0142?<\/em><\/p>\n

Hi\u017eo w 1990tych l\u011btach eksistowachu jednotliwe serbske sp\u011bwy, kotre\u017e m\u00f3\u017eemy \u017eanrej rap p\u0159irjadowa\u0107 resp. kotre\u017e wobsahuja rapowe pasa\u017ee. P\u0159ik\u0142ad za to je \u201eP\u00f3j\u0107e w\u0161itcy do \u010do\u0142ma\u201c sp\u011bwneje skupiny \u201eW\u00f3lbernos\u0107e\u201c z l\u011bta 1998.
\nZasadnje m\u00f3\u017eemy wuwi\u0107e serbskeje rapoweje hud\u017aby do dweju jadroweju fazow d\u017a\u011bli\u0107. Pr\u011bnju fazu wid\u017au w druhej po\u0142ojcy 2000tych l\u011bt, druhu n\u011bkak wot l\u011bta 2020. Do druheje fazy li\u010dimy na p\u0159ik\u0142ad rapera \u201eKing Serb\u201c ka\u017e te\u017e duwo \u201eSerbska GmbH\u201c. Naposledk mjenowanaj so husto jako pion\u011braj serbskeje hiphopoweje hud\u017aby wobhladuja. \u2013 P\u0159iw\u0161\u011bm pak njejsym m\u00f3h\u0142 w\u0161itkich hud\u017abnikow a jich sp\u011bwy naspomni\u0107. Wy\u0161e toho je d\u017aensa zd\u017a\u011bla \u0107e\u017eko, jednotliwe sp\u011bwy hi\u0161\u0107e namaka\u0107, w\u0161ak njeb\u011b tehdy digitalne roz\u0161\u011brjenje hud\u017aby hi\u0161\u0107e znate.<\/p>\n

Kak dale?<\/em><\/p>\n

Po pr\u011bnjej fazy serbski rap najprjedy womjelkny. Wot l\u011bta 2020 pak do\u017eiwja rap nowy rozmach \u2013 druha faza so zapo\u010da. Wona b\u011b d\u017a\u011bl noweje \u017eo\u0142my serbskeje hud\u017aby, w kotrej\u017e wjele serbskich m\u0142odostnych swoju hud\u017abu wozjewja a w kotrej\u017e nasta kopica nowych skupin. W tutej dobje nasta\u0161tej te\u017e skupinje \u201eNowa Doba\u201c a \u201eKolektiw Klanki\u201c, kotrej\u017e stej ze swojimi sp\u011bwami a hud\u017abnymi widejemi t\u00f3j\u0161to ked\u017abnos\u0107e bud\u017ai\u0142oj. Nimo toho wozjewichu n\u011bkot\u0159i \u010d\u0142onojo redakciskeho teama serbskeho m\u0142od\u017ainskeho rozh\u0142osoweho wusy\u0142anja \u201eRadijo Satkula\u201c pola MDR pod mjenom \u201eKrazy Kocor\u201c rapowy sp\u011bw, kotry\u017e b\u011b runje mjez m\u0142odostnymi jara woblubowany. Sp\u011bwy mjenowanych akterow wozjewichu so w hornjoserbskej r\u011b\u010di. Naspomni\u0107 pak chcu te\u017e, zo je hakle loni ze sp\u011bwom \u201eSe pada\u201c (hs. de\u0161\u0107uje so) rappera Stoi pr\u011bni profesionelnje produkowany rapowy sp\u011bw w delnjoserbskej r\u011b\u010di wu\u0161o\u0142.<\/p>\n

Wo \u010dim jednaja serbske rapowe sp\u011bwy?<\/em><\/p>\n

W\u011bzo w\u011bnuja so serbske rapowe sp\u011bwy uniwerselnym temam, byrnje\u017e te\u017e nahladna li\u010dba serbskich specifikow by\u0142a. Bjez toho, zo bych p\u0159ejara do detailow \u0161o\u0142: Sp\u011bwy wobjednawaja folkloru, na\u0142o\u017eki a tradicije, hud\u017abu, wum\u011b\u0142stwo a literatura. Stworja so pak te\u017e po\u0107ahi k nabo\u017einje a w katolskej \u0141u\u017eicy praktikowanym tradicijam a towar\u0161nostnym podawiznam a wuwi\u0107am w serbskim konteks\u0107e, ka\u017e na p\u0159ik\u0142ad politiske diskursy abo te\u017e lokalna orientacija a lokalne wotkazy. Na p\u0159ik\u0142ad naspomnjeja hud\u017abnicy wsy a m\u011bsta ze sydlenskeho teritorija ka\u017e Nuknica abo Budy\u0161in. Motiwy jewja so pak na jara w\u0161elake wa\u0161nje. W n\u011bkotrych padach su temy pozitiwnje konot\u011browane a basniske d\u017a\u011b\u0142o je z wjele pr\u00f3cu a hordos\u0107u zwjazane. Runje tak s\u0142u\u017ea wotkazy te\u017e jako p\u0159ed\u0142ohi za kritiku abo spje\u0107owanje, za ironiske komentowanje a nic naposledk za hrajkanje ze symboliku a za wutworjenje nap\u0159e\u0107iwnych na\u0107iskow. Tak stworja wum\u011b\u0142cy runo\u010dasnje kontrast mjez tradicionelnymi wa\u0161njemi \u017eiwjenja a modernym \u017eanrom rap.<\/p>\n

\u0160to wuznamjenja serbski rap nastupajo stilistiku a r\u011b\u010d?<\/em><\/p>\n

Typiske za serbski rap je zm\u011b\u0161owanje elementow standardneje, wobchadneje a m\u0142od\u017ainskeje r\u011b\u010de. To so we w\u0161elakej m\u011brje w jednotliwych sp\u011bwach jewi. W swojej r\u011b\u010dnej analyzy sym so wosebje na rapowu tr\u00f3jku \u201eNowa Doba\u201c fokus\u011browa\u0142, kotra\u017e je w l\u011b\u0107e 2023 scy\u0142a pr\u011bni serbski album rapoweje hud\u017aby \u201eStara \u0160ula\u201c wozjewi\u0142a. Pregnantny je tu wosebje fenomen codeswitchinga, kotry\u017e integruje jednotliwe s\u0142owa z jend\u017aelskeje r\u011b\u010de do do serb\u0161\u0107iny. Zd\u017a\u011bla wustupuja te\u017e cy\u0142e jend\u017aelske sadowe d\u017a\u011ble, ka\u017e na p\u0159ik\u0142ad w sp\u011bwje \u201eBudyski Bounce\u201d, w kotrym\u017e r\u011bka: \u201eGod gave me style ka\u017e 50 Cent\u201c. P\u0159i tym ma so naspomni\u0107, zo je to bjezposr\u011bdna referenca na titul sp\u011bwa znateho US-ameriskeho rappera 50 Cent. W sp\u011bwje \u201eNal\u011b\u0107o\u201c, h\u0142owny tekst za moju analyzu, jewi so nimo toho jara lyrisko-poetisku r\u011b\u010d. Metafry, aliteracije, inwersije, diminutiwa, eliptiske konstrukcije dopominaja na moderne basnistwo. Tule p\u0159ik\u0142ad za tajku poeziju:<\/p>\n

\u201eRysowak m\u00f3j rejuje, hdy\u017e rysuje w s\u0142ow\u010dkach
\nRysuje a rymuje w kr\u00f3tkich s\u0142\u00f3dkich \u010drj\u00f3dkach
\nRysuje nam wobrazy wo s\u0142\u00f3n\u010dkach a wo zw\u00f3n\u010dkach
\nRysuje nam wobrazy we \u0142\u00f3n\u010dkach, serbskich hr\u00f3n\u010dkach\u201c<\/p><\/blockquote>\n

S\u0107e naspomni\u0142, zo hraje wobchadna r\u011b\u010d r\u00f3lu w serbskim rapje. Namakamy tajke te\u017e w \u201eNal\u011b\u0107o\u201c?<\/em><\/p>\n

Runje w tutym sp\u011bwje jewja so wotpow\u011bdne wliwy w mje\u0144\u0161ej m\u011brje ha\u010d w druhich sp\u011bwach. N\u011bkotre pak su, na p\u0159ik\u0142ad \u201eAb do konsuma na nakup\u201c, \u201enjem\u017eu p\u0159esta\u0107\u201c abo \u201esym j\u00f3nu prawje nut\u0159ka\u201c. W poslednim p\u0159ik\u0142ad\u017ae wid\u017aimy jasnje wliw n\u011bm\u010diny, w\u0161ak jedna so wo pos\u0142ownu kalku n\u011bmskeho \u201ebin ich einmal richtig drin\u201c. W \u201eAb do konsuma na nakup\u201c napadnje pr\u011bnjotny n\u011bmski adwerb \u201eab\u201c, kotry\u017e je zdawna hi\u017eo w ertnych wariantach serb\u0161\u0107iny roz\u0161\u011brjeny a so z tym te\u017e w tutym sp\u011bwje jewi. Tajke fenomeny m\u00f3\u017eemy zwjet\u0161a na wuski r\u011b\u010dny kontakt mjez n\u011bmskej a serbskej r\u011b\u010du wr\u00f3\u0107o wjes\u0107, kotry\u017e skutkuje we \u0141u\u017eicy hi\u017eo n\u011bkotre l\u011btstotki.<\/p>\n

\u0160to ke najb\u00f3le zajimawe na serbskej rapowej hud\u017abje a w \u010dim wid\u017ai\u0107e najwjet\u0161i wuznam p\u0159esl\u011bd\u017aenja tutoho wob\u0142uka?<\/em><\/p>\n

P\u0159i\u010dinow za to je wjele. Runje r\u011b\u010dny aspekt twori putace sl\u011bd\u017aerske polo. Zajimawy je, zo wutworja rapowa hud\u017aba dynamiski kontakt mjez serb\u0161\u0107inu a jend\u017ael\u0161\u0107inu. W tajkej formje njem\u00f3\u017eemy tute wuwi\u0107e w \u017eadym\u017ekuli druhim hud\u017abnym \u017eanru wobked\u017abowa\u0107. To so stawa p\u0159ez w\u011bdomne wotwobro\u0107enje wot standardoweje r\u011b\u010de ka\u017e te\u017e p\u0159ez stilizowanje pow\u0161itkowneje r\u011b\u010de hiphopa. Wosebje elementy, kotre\u017e standardowej r\u011b\u010di njewotpow\u011bduja, \u017eadaja sej dal\u0161e analyzy. R\u011b\u010d rapoweje hud\u017aby dokumentuje zdobom wu\u017eiwanje wulgarizmow \u2013 fenomen to, na kotry\u017e hewak w zjawnje p\u0159istupnych tekstach skerje zr\u011bdka stor\u010di\u0161.
\nWy\u0161e toho reprezentuja akterojo a akterki sw\u00f3j cyle wosobinski wid na serbski sw\u011bt. W tekstach namakamy w\u0161elake diskursy, ki\u017e z kritiku njelutuja. Runje to je za \u017eanr rapoweje hud\u017aby kruty wobstatk. Zm\u00f3\u017enjeja nam dohlady do myslenja m\u0142odych \u010d\u0142owjekow.<\/p>\n

A kotry woznam ma serbski rap po Wa\u0161im m\u011bnjenju za serbstwo?<\/em><\/p>\n

Serbski rap sw\u011bd\u010di p\u0159edew\u0161\u011bm wo \u017eiwos\u0107 r\u011b\u010de a kultury, kotry\u017e wid\u017aomnu s\u010dini. Wa\u017eny faktor je p\u0159i tym digitalne roz\u0161\u011brjenje a wozjewjenje pola znatych streamingowych pos\u0142u\u017ebow, ka\u017e te\u017e m\u00f3\u017enos\u0107, sp\u011bwy sam produkowa\u0107 a za nje w socialnych medijach wabi\u0107. Na tajkich platformach su w p\u0159ib\u011bracej m\u011brje te\u017e serbscy hud\u017abnicy zastupjeni. Tak bywa serbska r\u011b\u010d prezentni\u0161a \u2013 k\u00f3\u017edy Serb a k\u00f3\u017eda Serbowka zam\u00f3\u017ee sp\u011bwy w swojej ma\u0107er\u0161\u0107inje konsumowa\u0107 \u2013 hdy\u017ekuli a hd\u017ae\u017ekuli chce. Te\u017e wuknjacy z toho profituja. Tohodla je po mojim m\u011bnjenju wa\u017eny, zo su po cy\u0142ym sw\u011b\u0107e popularne \u017eanry ka\u017e rap tohorunja w mje\u0144\u0161ich r\u011b\u010dach prezentne, Na tute wa\u0161nje je te\u017e mje\u0144\u0161inowa r\u011b\u010d na\u010dasna a p\u0159ibywa na atraktiwnos\u0107i.<\/p>\n

Z Janom Boguszom je so na\u0161 sobud\u017a\u011b\u0142a\u0107er Johannes Jack<\/a> rozmo\u0142wja\u0142.<\/em><\/p>\n