Heritage Languages w přirunowanju: Hornjoserbšćina a pólšćina w Němskej (HOsPoD)

Tema zhromadneho DFG-projekta z Poruhrskej uniwersitu w Bochumje (prof. dr. Tanja Anstatt) je přirunanje dweju mjeńšinoweju rěčow, kotrejž stejitej w kontakće z němčinu jako dominowacej rěču: hornjoserbšćiny jako regionalneje resp. awtochtoneje mjeńšinoweje rěče a pólšćiny jako alochtoneje mjeńšinoweje rěče w Němskej. Tutej dwaj typaj mjeńšinowych rěčow matej na jednym boku samsne zasadne wuměnjenja, kotrež sćěhuja z jeju statusa mjeńšinoweje rěče, wosebje stajnu konkurencu z dominowacej rěču. Na druhim boku rozeznawatej so w centralnych faktorach, na př. w swojich stawiznach, w sydlenskej formje rěčnikow (kompaktnje vs. rozdźělene) abo w prawniskim statusu po Europskej charće regionalnych a mjeńšinowych rěčow a wot toho wotwisnych spěchowanskich naprawow. K woběmaj mjeńšinowymaj rěčomaj je so hač dotal w rozdźělnych slědźerskich wobłukach dźělene wot so slědźiło. Na slědźerskim polu „heritage linguistics“ wobhladujetej pak so wobě jako rěči pochada (heritage languages). Z tym wupraja so předewšěm, zo so tutej rěči wot přichodnych generacijow w ramiku wjacerěčneho přiswojenja rěčow přiswoja a wužiwaja a zo stej typisce njedominantna rěč. Zhromadnosće a rozdźěle w jeju wuwiću njejsu pak so dotal systematisce přepytowali.
Cil předležaceho projekta je zběranje datow we wjacorych generacijach w hornjoserbšćinje (w fokusu steji hornjoserbska wobchadna rěč) a pólšćinje w Němskej jako dwě genetisce přiwuznej zapadnosłowjanskej rěči. Sprěnja přepytuje so z sociolinguistiskim naprašowanjom rěčna situacija wobeju rěčow. Zdruha analyzuje so wuwiće dweju gramatiskeju kategorijow, werbalneho aspekta a animatnosće (žiwosće)/ wirilnosće, w generacijach rěčnikow z pomocu eksperimentalnje zběranych rěčnych datow.

Nawod projekta: Leńka Šołćic
Na projekće wobdźěleni: Lydija Matikec