Bilanca po pjeć lětach pućowanja wustajeńcy „Swoboda kiwa! Serbja a mjeńšinowe prašenje po 1918“
Dlěje hač pjeć lět hižo pućuje wustajeńca „Swoboda kiwa! Serbja a mjeńšinowe prašenje po 1918“ Serbskeho instituta. Hač donětka sposrědkowa wona na 22 městnach w třoch krajach nazornje wědu wo wjeršku serbskich narodnych prócowanjow mjez swětowymaj wójnomaj. Składnostnje Dołheje nocy kultury w Budyšinje, 13. junija, prezentuje Serbski institut wustajeńcu nětko w Kamjentnym domje, hdźež budźe hač do 03.07.2026 wustajena.
„Wjeselu so jara, zo je so “Swoboda kiwa!” na telko městnach pokazała. W njej naspomnjene nadźije a wizije Serbow po Prěnjej swětowej wójnje běchu dźěl europskeho procesa noworjadowanja. Při tym stajane prašenja za tolerancu, sobupostajowanjom a škitom mjeńšiny su hač do dźensnišeho aktualne,“ wuzběhnje dr. Friedrich Pollack, kurator a wotrjadnik kulturnych wědomosćow w Serbskim instituće.
Wot swojeje wernisaže w aprylu 2021 w Serbskim muzeju Budyšin běše wustajeńca dotal na 22 stacijach w Němskej, Pólskej a Čěskej widźeć a přebywaše přerěznje 46 dnjow na jednym městnje. Dźesać stacijow bě zwonka Němskeje: Praha, Mladá Boleslav, Duchcov, Warnoćicy a Liberec (Čěska) kaž tež Poznań, Szczecin, Zielona Góra a Opole (Pólska). Hač do jutřišeho móža sej zajimcy wustajeńcu hišće w Serbskej kulturnej informaciji wobhladać.
„Zajim je nadal wulki. To pokazuje nam, zo ma format pućowaceje wustajeńcy dwě lěpšinje: Na jednym boku spřistupnja wědu wo Serbach a jich stawiznach šěrokej zjawnosći a na tamnym boku dowola zajimowanym, tutu wědu na bliskej městnosći dóńć. Trajacy zajim njeje za nas kuratorow jenož wulke wjeselo – hladajo na dalše projekty -, ale tež motiwacija “, tak dr. Jana Piňosová, kuratorka a historikarka Serbskeho instituta.
15 taflow wustajeńcy je dospołnje dwurěčne (hornjoserbsce, němsce). Wudospołnjeja je ćišćane delnjoserbske, čěske, pólske a jendźelske přewodniki.
Pozadk
Za wustajeńcu su wědomostnicy w něhdźe 40 archiwach rešeršowali, wot Washingtona D.C. hač do Prahi. Z bohateho fundusa su mnohe dotal mało znate dokumenty a wobrazy za prezentaciju wubrali, mjez druhim z Archiwneho zwjazka Budyšin, ze Serbskeho muzeja a ze Serbskeho kulturneho archiwa. Wustajene su tež lětaki, fota, karikatury a politiske plakaty.
Wustajeńca je so spěchowała wot Ministerstwa za wědomosć, slědźenje a kulturu kraja Braniborska, wot Sakskeho statneho knježerstwa, wot Němsko-Čěskeho fonda přichoda/ Česko-německý fond budoucnosti a wot Załožby za serbski lud, kotraž dóstawa lětnje přiražki z dawkowych srědkow na zakładźe hospodarskich planow, wobzamknjenych wot Němskeho zwjazkoweho sejma, Krajneho sejma Braniborskeje a Sakskeho krajneho sejma.