Start za twar Serbskeho foruma wědy skruća Budyšin jako centrum serbskeje kultury
Nowinska zdźělenka Sakskeje statneje kenclije (z trěbnymi korekturami)
Budyšin (7. oktobra 2026): Ze zhromadnym zarywom su dźensa ministerski prezident Michael Kretschmer, kulturna ministerka Barbara Klepsch, direktor Załožby za serbski lud, Jan Budar, krajny rada Udo Witschas a wyši měšćanosta města Budyšina, Karsten Vogt, symboliski start za Serbski forum wědy na Lawskim arealu dali. Je to dotal najwjetši twarski projekt Załožby za serbski lud.
W centrumje Budyšina změja Serbski institut ze Serbskim kulturnym archiwom a Serbskej centralnej biblioteku kaž tež Serbski muzej zhromadne stejnišćo. Z tym hodźa so slědźenje, zachowanje a posrědkowanje serbskeje kultury prěni raz zwjazać. Z modernymi, bjezbarjernymi a temam wotpowědowacymi rumnosćemi nastawa nadregionalnje wuprudźace srjedźišćo serbskeje kultury. Zdobom so nutřkowne město Budyšina nahódnoći a město jako stejnišćo serbskich institucijow skrući. Prěni twarski wotrězk so z něhdźe 14,6 milionami eurow ze srědkow inwesticiskeho zakonja za wuhlowe regiony podpěruje.
Zaryw je wuslědk wjelelětneho zhromadneho dźěła załožby, Swobodneho stata Sakskeje, Budyskeho wokrjesa a wobdźělenych serbskich zarjadnišćow. Zakład projekta je Letter of Intent, w kotrymž su 2020 Załožba za serbski lud, Swobodny stat Sakska a Budyski wokrjes zhromadny přihot a zwoprawdźenje předewzaća wobzamknyli. Městnosć ma za serbski lud wosebity historiski wuznam – wón leži blisko 1945 zničeneho Serbskeho domu.
Před krótkim dóstachu archeologojo zelenu swěcu, ryć na płoninje mjez Lawskimi hrjebjenjemi a Starej póstownju, hdźež ma pozdźišo pinca za magaciny nastać. Probowe točenja su we hłubokosći něhdźe 1,5 metrow na zbytki sydlišća ze zažneho srjedźowěka pokazali. Archeologiske wurywanja maja hač do hód wotzamknjene być.
Hižo spočatk septembra dósta załožba twarsku dowolnosć za 1. twarski wotrězk (Hillerski ansambl na róžku Wonkowna Lawska / Hošic hasa). Aktualnje přihotuja wobšěrne wupisanja za jednotliwe twarske dźěła, kotrež maja nalěto 2027 startować.
Sakski ministerski prezident Michael Kretschmer rozjasni: “Zaryw za Serbski forum wědy na Lawskim arealu je sylne znamjo za přichod serbskeje rěče a kultury. Zachowanje a wuwiwanje serbskeje identity njeje jenož prašenje našich stawiznow, ale nadawk wustawy a žiwy dźěl našeho sebjezrozumjenja jako Swobodny stat Sakska. Runje w strukturnej změnje so pokazuje, kak wažna kulturna identita za zhromadnosć a přichodakmanosć jednoho regiona je. Serbska rěč a kultura wukonjatej za to njeparujomny přinošk. Ze Serbskim forumom wědy tworimy za serbski lud, Budyšanki a Budyšanow a wšitkich zajimowanych jónkrótnu městnosć zachowanja, zetkawanja a inowacije.”
Sakska statna ministerka za kulturu a turizm Barbara Klepsch: “Załožba za serbski lud je dźensa prěni wažny měznik za “Serbski forum wědy na Lawskim arealu” sadźiła. Naše ministerstwo je ideju a planowanja za předewzaće wot wšeho spočatka podpěrało a wjeselu so jara, zo móže załožba nětko twarić započeć. Serbski forum wědy budźe městno, na kotrymž so serbska rěč a kultura jenož njewobchowatej, ale stej žiwej, přeslědźitej a dale dawatej. Zběrki Serbskeho muzeja a Serbskeho instituta dla budźe Serbski forum wědy po cyłym swěće najbóle wusahowace stejnišćo serbskich kulturnostawizniskich swědčenjow. Dospołnje nowowuwita trajna wustajeńca Serbskeho muzeja budźe serbsku rěč a kulturu Serbam samym, ale tež wopytowarkam a wopytowarjam ze wšeho swěta atraktiwnje prezentować. Z dźensnišim 1. zarywom tworimy wuměnjenja za to, zo změjetej serbska wěda a serbska kultura tež w přichodźe wosrjedź towaršnosće swoje městno – widźomnje, sebjewědomje a na přichod wusměrjenej.”
W swojej krótkej narěči praji Jan Budar, direktor Załožby za serbski lud: “Natwar noweho kompleksa we wutrobje Budyšina je za Serbow projekt lětstotka, kotryž na mnohich ramjenjach leži. Za tutu historisku šansu a šěroku podpěru sym wšitkim podpěraćelam dźakowny. ”
Dale porěčištaj wyši měšćanosta města Budyšina, Karsten Vogt, kiž pokaza předewšěm na historiju pusteje městnosće, a krajny rada Budyskeho wokrjesa, Udo Witschas. Wón podšmórny wuznam twarskeho předewzaća za Serbski muzej w Budyšinje, wšako budźe modernizowanje wustajeńcy atraktiwitu doma signifikantnje stopnjować. Budyski wokrjes je nošer Serbskeho muzeja.
Direktorka Serbskeho muzeja, Christina Boguszowa a Susanne Hozyna, zastupowaca direktorka Serbskeho instituta dźakowaštej so předewšěm za jónkrótnu šansu, kotruž přez tónle twarski projekt za wuwiće woběju institucijow matej.
Nimo architektow běrowa bogevischs buero z Mnichowa a mnohich druhich na twarskim podawku wobdźělenych partnerow, běštaj tež Marko Šiman, čłon Sakskeho krajneho sejma a předsyda Parlamentariskeje přirady Załožby za serbski lud kaž tež społnomócnjena za serbske naležnosće Sakskeho statneho knježerstwa, Franziska Brechowa, mjez hosćimi.
Pozadk
Serbski forum wědy na Lawskim arealu je wulkoprojekt Załožby za serbski lud. Do noweho kompleksa matej 2030 Serbski muzej z nowej trajnej wustajeńcu a drastowym depotom kaž tež Serbski institut z archiwom a biblioteku zaćahnyć. Za twar Serbskeho foruma wědy steji 50 milionow eurow ze strukturnych srědkow k dispoziciji.
