helper
Serbski Institut Serbski Institut Mobil
Navigation
R0003965-casopisowyregal.100063-1.jpg
In Umsetzung der UN-Behindertenrechtskonvention (UN-BRK) wurde in die Webseite des Sorbischen Instituts eine Vorlesefunktion für Deutsch implementiert. Leider ist eine entsprechende Technologie für die beiden sorbischen Schriftsprachen nicht verfügbar. Das Sorbische Institut ist sich dieser Problematik bewusst und sondiert zurzeit mit Partnern die Entwicklung einer entsprechenden Software. Außerdem bereiten sorbische Ausdrücke in deutschem Text der deutschen Vorlesefunktion erkennbar Schwierigkeiten. Wir bitten dafür um Verständnis, da wir nicht allein aus diesem Grund auf die sorbischen Ausdrücke verzichten möchten.

Die oben genannte Maßnahme wurde finanziert aus Steuermitteln auf der Grundlage des von den Abgeordneten des Sächsischen Landtags beschlossenen Haushalts.

AKTUALNE


Zarjadowanja

31.5.2019‎, 13-18 hodź.Kónčna konferenca projekta "Serbskej rěči: rewitalizaciske pospyty we wšelakorymaj politiskimaj systemomaj" Serbski dom w Budyšinje, žurla
14.6.2019Kónčna konferenca slědźerskeho projekta "Serbska wěda"
Serbski dom w Budyšinje, žurla
14.-16.6.20192. Zetkanje syće młodych akademikarjow-sorabistow Serbski institut
20./21.6.2019 MNOHOTNOSĆ ZWJAZOWAĆ – WĚDU DŹĚLIĆ Kónčna konferenca projektoweho zwjazka „Wirtuelne archiwy za slědźenje w duchownych wědomosćach“ z wobdźělenjom Serbskeho instituta (w němskej rěči)Sakska krajna biblioteka – Statna- a uniwersitna biblioteka Drježdźany (SLUB)

Medijowe wozjewjenja




30.4.2019 – Polěpšena hornjoserbska prawopisna kontrola na www.soblex.de

Polěpšena prawopisna kontrola za hornjoserbšćinu poskića so wotnětka na stronje www.soblex.de. Zajimcy namakaja tam prawopisne module za swobodne office-pakety kaž LibreOffice, ale tež za aktualne wersije Microsoft Office. Nowa wersija prawopisneje kontrole wobsahuje něhdźe 73 500 słowow (z toho někak 19 600 dotal njezapřijatych) z někak 2,318 mio wšelakimi słownymi formami. Tole je so docpěło z rozšěrjenjom datoweho zakłada. Za to su so serbske słowa z Němsko-hornjoserbskeho słownika noweje leksiki (Budyšin 2009) z přidatnymi gramatiskimi informacijemi wobohaćili a do słowneje bazy morfologiskeho generatora zadźěłali. Samsne płaći za dotal w prawopisnej kontroli njewobkedźbowanu serbsku leksiku z terminologiskeho modula, kotryž přihotuje so tuchwilu w Serbskim instituće za nowy němsko-hornjoserbski słownik. Zdobom skići nowa wersija prawopisneje kontrole za Libre/OpenOffice jako nowostku nětko tež awtomatiske dźělenje złóžkow. Informacije wo dźělenju słowow podawaja so tohorunja na stronje soblex.de, hdźež namakaja wopytowarjo nimo toho fleksiske formy a němske wotpowědniki zapřijatych słowow. Dźěło na rozšěrjenju datoweje bazy prawopisneje kontrole přewjedźe so we wobłuku programa „Serbšćina w nowych medijach“.
Projekt spěchuje so wot Załožby za serbski lud, kotraž dóstawa lětnje přiražki z dawkowych srědkow na zakładźe hospodarskich planow, wobzamknjenych wot zapósłancow Zwjazkoweho sejma, Krajneho sejma Braniborskeje a Sakskeho krajneho sejma. ‎
Dalše informacije: www.soblex.de
.
download mw

(Reprodukcija: SCB)

17.4.2019 – Prěnja ćišćana hornjoserbska kniha so do Budyšina nawróćiła

Prěnja ćišćana hornjoserbska kniha, Měrćina Lutherowy Mały katechizm w přełožku Hodźijskeho fararja Wjacława Warichiusa, wuńdźe 1595, w druhim nakładźe 1597 w nakładnistwje Wolrab w Budyšinje. W zašłych 100 lětach njeje tutu knihu žana biblioteka w Hornjej Łužicy wobsedźała. Nětko je so Serbskej centralnej bibliotece w Serbskim instituće w Budyšinje poradźiło, z priwatneho wobsydstwa wudaće z lěta 1597 kupić. Jedna so při tym wo eksemplar, znaty ze slawistiskich slědźenjow, pochadźacy ze zběrki fararja Bohuwěra Bjedricha Ponicha (1761–1826). Ponich hromadźeše nimo rukopisow wosebje tež ćišćane serbske knihi a natwari z tym drohotnu mału biblioteku. Po jeho smjerći nakupi Handrij Lubjenski za Lipšćanske Serbske prědarske towarstwo Sorabija za tři tolerje zběrku, kotruž składowaše najprjedy w sakristiji Michałskeje cyrkwje w Budyšinje. Kónc 1920tych lět přenjesechu so knihi do towarstwoweho domu Sorabije w Lipsku. Po Druhej swětowej wójnje zhubi Sorabija přez wuswojenje swój dom a sowjetske trofejowe brigady sćazachu dźěle biblioteki. Što sta so ze zbytkom wobstatka, wosta njejasne.
Někak 25 starych ćišćow tuteje zběrki nakupi Serbska centralna biblioteka wot Lipšćanskich antikwariatow mjez 1957 a 1961. Tež w poslednich lětach poradźi so jednotliwe knihi Ponichoweje biblioteki dóstać. Mały katechizm z lěta 1597 w přełožku Warichiusa ma swójsku signaturu PB 1 (Ponichowa biblioteka 1). Zwjazk wopřijimuje rukopisne serbske přispomnjenja z tekstami za křćeńcu a teksty kěrlušow. Wot 1972 stej jenož dwaj eksemplaraj w bibliotekach dopokazanej: wudaće 1595 we Wolfenbüttelskej bibliotece wójwody Awgusta a wudaće 1597 w bibliotece Zwickauskeje radneje šule.
.
Download mw


11.4.2019 – Knižne předstajenje a podijowa diskusija: Noworjadowanje Europy 1919 a Łužiscy Serbja (w němskej rěči)

Před sto lětami je so Europa politisce znowa rjadowała. Składnosć za to běchu hrózbne nazhonjenja Prěnjeje swětoweje wójny a z tym zwjazane wulke wočakowanja na nowy, měrniši porjad. Tak stachu so njenadźicy tež Łužiscy Serbja z wobsahom Pariskeje měroweje konferency, kotraž měješe znowarjadowanje cyłeje Europy wujednać. Jako žadachu sej w januarje 1919 sobustawojo Serbskeho narodneho wuběrka samostatny serbski stat, dźěłaše čěsko-słowakska měrowa delegacija hižo ze zapalom na memorandumje k prašenju Łužiskich Serbow, kotryž so měrowej konferency někotre tydźenje pozdźišo předpołoži. Tute w Parisu lědma wobkedźbowane a njewuspěšne předewzaće sta so přez reakciju w Sakskej z historiskim podawkom z nadregionalnym wuznamom.
Situacija w Sakskej w mjezywójnskim časom wopisuje so w njedawno wudatym zwjazku „Rozdwojeny swobodny kraj. Nowe perspektiwy na sakske stawizny w času 1918-1933“, kotryž předstaji so přez wudawaćela Mikea Schmeitznera. Sćěhuje podijowa diskusija, kotraž wěnuje so serbskemu prócowanju wo awtonomiju w lěće 1919. Štyrjo stawiznarjo rozprawjeja z najwšelakorišich perspektiwow wo podawkach, wo róli prašenja Łužiskich Serbow w čěskosłowakskej diplomatiji, wo reakcijach w Sakskej a w Němskim mócnarstwje kaž tež wo rozsudach dobyćerskich mocow na Pariskej měrowej konferency. Při tym so diskutuje, čehodla so žana z tehdyšich idejow – zjednoćenje sakskeje a pruskeje Łužicy, čěskosłowakska interwencija a aneksija abo samostatny serbski stat – zwoprawdźiła njeje.

10. meje 2019, 18:00 hodź.
Serbski dom, Póstowe naměsto 2, 02625 Budyšin

Diskutuja: dr. Annett Brězanec, historikarka a archiwarka, wjednica Serbskeho kulturneho archiwa w Serbskim instituće; dr. Clemens Heitmann, historikar a archiwar, nawoda projekta „Digitalny archiwny portal k stawiznam Serbow 1918-1945“ w Serbskim instituće; dr. René Küpper, historikar, kurator w teamje wustajeńcy Załožby za ćěkańcu, wuhnaće, wujednanje, Berlin; prof. dr. Mike Schmeitzner, historikar w Instituće Hanny Arendt za slědźenje wo totalitarizmje, wurjadny profesor Drježdźanskeje TU;

Moderacija: dr. Jana Piňosová, historikarka, wjednica projekta „Serbska Łužica – sony a rumy narodneje mjeńšiny wot 1918 do dźensnišeho“ w Serbskim instituće

Zastup je darmotny. Wo přizjewjenje hač do 8. meje 2019 pod 1918@serbski-institut.de so prosy.

Tute zarjadowanje so sobu financuje z dawkowymi srědkami na zakładźe hospodarskeho plana, wobzamknjeneho přez zapósłancow Sakskeho krajneho sejma.

Download wuwěšk
Download mw


8.4.2019 – Šulerki a šulerjo na wopyće w Serbskim instituće

Šulerki a šulerjo 7. a 8. lětnika Budyskeje Serbskeje wyšeje šule wopytachu we wobłuku projektneho dnja wutoru, 2. apryla 2019 wjacore serbske institucije. Je hižo někotre lěta z dobrej tradiciju, zo informuja so w tym zwisku tež wo dźěławosći Serbskeho instituta. Wědomostnicy předstajichu jim wšelake projekty rěčespytneho a kulturnowědomostneho wotrjada. Při tym skedźbnichu na ryzy wědomostne slědźenja, na přikład Serbski rěčny atlas, předstajichu pak tež na praksu wusměrjene projekty (mjez druhim wuhotowanje rozhłosoweje rubriki “Rěčny kućik” abo předčitansku funkciju za serbske webstrony) a digitalne poskitki na internetnej stronje Serbskeho instituta, kotrež móža šulerjo za wučbu wužiwać. Mały wjeršk bě wopyt składa Serbskeho kulturneho archiwa a Serbskeje centralneje biblioteki, hdźež móžachu sej šulerjo wšelake drohoćinki z wobstatka wobhladać. Šulerki a šulerjo njeběchu jenož pasiwni připosłucharjo, ale mějachu tójšto prašenjow a přispomnjenjow a dyrbjachu sami aktiwnje dźěłać, na přikład přirjadowachu na karće drastowych regionow wotpowědne serbske drasty abo pospytachu so w pisanju a čitanju w frakturnym pismje.‎
.
download mw


1.4.2019 – Nowej publikaciji Serbskeho instituta

Mały rjad, čo. 30 : "Ortschaftsnamen im angestammten Siedlungsgebiet der Sorben/Wenden im Land Brandenburg - Mjenja wobydlenišćow w starodawnem sedleńskem rumje Serbow w kraju Bramborska" wot Fabiana Kaulfürsta und Měta Nowaka

Mały rjad, čo. 31 : "Verflechtungsraum Lausitz. Böhmisch-ungarische Exulanten und Lausitzer Sorben. Begegnungen und Beziehungen im 18. Jahrhundert" wot Lubiny Malinkoweje.
.
download mw


27.3.2019 Ministerka za wuměłstwo dr. Eva-Maria Stange přepoda Serbskemu institutej přidźělenku za projekty inkluzije

» download mw přeprošenje


19.3.2019 – Zakónčaca konferenca serbskeje studije we wobłuku projekta SMiLE (Sustaining Minoritized Languages in Europe) 31. meje 2019

Zakónčaca konferenca serbskeje studije „Serbskej rěči: rewitalizaciske pospyty we wšelakorymaj politiskimaj systemomaj”we wobłuku projekta SMiLE (Sustaining Minoritized Languages in Europe), spěchowany wot Smithsonian Center for Folklife and Cultural Heritage a zaměstnjeny na Serbskim instituće w Budyšinje wotměje so 31. meje 2019 wot 13.00 do 18.00 hodź. w Budyskim Serbskim domje.
Prezentuja so najwažniše dopoznaća wo minjenych a aktualnych prócowanjach k wožiwjenju serbskeju rěčow. Konferenca skići wobdźělnikam składnosć, so mjez sobu mysle wuměnić wo połoženju hornjo- a delnjoserbšćiny, wo aktualnych aktiwitach Sakskeje a Braniborskeje kaž tež Serbow samych za spěchowanje serbskeju mjeńšinoweju rěčow a diskutować, što je nuznje trěbne, zo byštej so wobchowałoj a dale wuwiwałoj.
Konferencu zahaji dr. Mary S. Linn, kuratorka za kulturnu a rěčnu rewitalizaciju na Smithsonian Center for Folklife and Cultural Heritage, Washington D.C. a direktorka programa SMiLE. Wona předstaji najwažniše zakłady a zaměry programa. Intensiwny połdnjowski konferencowy program zapřija hłownu prezentaciju projektoweju nawodow dr. Cordule Ratajczakoweje a prof. dr. Nicole Dołowy-Rybińskeje wo rěčnej politice a rěčnym planowanju w Hornjej a Delnjej Łužicy. Přizamknu so dokładna diskusija a dwě prezentaciji projektoweju sobudźěłaćerjow Aleny Pawlikec a Gregora Kliema wo rěčnej praksy w Hornjej a Delnjej Łužicy, wosebje wusměrjenej na młodu generaciju. Druhi dźěl konferency wěnuje so šulskemu systemej mjeńšinowych rěčow. Hosćej konferency prof. Bernadette OʻRourke (Heriot-Watt-uniwersita Edinburgh) a Alejandro Dayán-Fernández (doktorand Heriot-Watt-uniwersity, Edinburgh), kotrajž slědźitaj wo galicišćinje w Španiskej, předstajitaj swojej přepytowani wo imersiwnym projekće Semente, kotryž su w lěće 2011 galiciscy rěčni aktiwisća z měšćanskeho miljeja iniciěrowali. Přizamknje so diskusija wo połoženju serbskorěčneho kubłanja a z toho sćěhowace přichodne wužadanja.
Prezentacije budu w hornjo- a delnjoserbskej kaž tež w jendźelskej rěči. Skića so simultany přełožk do němčiny.

Hladajo na wobmjezowane kapacity prosymy Was wo to, swój zajim hač do 6. meje z mejlku na dr. Cordulu Ratajczakowu wobkrućić.

program
xxx
download mw


10.1.2019 – Spisy Serbskeho instituta 65 wušli

v
Friedrich Pollack: Kirche – Sprache – Nation. Eine Kollektivbiografie der sorbischen evangelischen Geistlichkeit in der frühneuzeitlichen Oberlausitz"

Spočatk 16. lětstotka wopřija reformacija wulke dźěle Łužicy a zahaji nowu dobu regionalnych stawiznow. Wosebje za tu bydlacych Serbow bě zawjedźenje noweje wěry z hłuboko sahacymi socialnymi a kulturnymi změnami zwjazane, kotrež namakachu swój wuraz we wutworjenju serbskeje spisowneje rěče a literatury kaž tež w přiběracej socialnej diferenciaciji serbskeje ludnosće. Směrodajnu rólu hraješe w tutym wuwiću serbske duchownstwo, kotrež wuwi so w běhu zažneho nowowěka k wažnemu pućrubarjej serbskich a z tym tež łužiskich stawiznow.
W swojej disertaciji, kotraž wuńdźe jako 65. zwjazk Spisow Serbskeho instituta, wobswětla historikar Friedrich Pollack socialno- a kulturnostawizniske pozadki serbskeho ewangelskeho duchownstwa w zažnonowowěkowskej Łužicy. Na zakładźe wjac hač 800 žiwjenjoběhow rysuje awtor kolektiwnobiografiski portret tuteje skupiny mjez 16. a zažnym 19. lětstotkom, w kotrehož srjedźišću steja swójbne, rěčne a duchowno-intelektualne wobstejnosće jich dźěławosće. Přirunujo z podobnymi konstelacijemi pola druhich europskich ludow znazornja přepytowanje skónčnje proces wutworjenja elitow pola małych ludow bjez swójskeho stata w předmodernej stawowej towaršnosći.
download mw

30.4.2019 – Polěpšena prawopisna kontrola

17.4.2019 – Prěnja ćišćana hornjoserbska kniha

so do Budyšina nawróćiła

Marie Skłodowska-Curie Actions

SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT
Bahnhofstraße/Dwórnišćowa 6
D-02625 Bautzen/Budyšin
Diese Website verwendet Cookies. In diesen werden jedoch keine personenbezogenen Inhalte gespeichert. Durch die weitere Nutzung der Webseite stimmen Sie der Verwendung von Cookies zu Weitere Informationen
VERSTANDEN