helper
Serbski Institut Serbski Institut Mobil
Navigation
R0003965-casopisowyregal.100063-1.jpg
In Umsetzung der UN-Behindertenrechtskonvention (UN-BRK) wurde in die Webseite des Sorbischen Instituts eine Vorlesefunktion für Deutsch implementiert. Leider ist eine entsprechende Technologie für die beiden sorbischen Schriftsprachen nicht verfügbar. Das Sorbische Institut ist sich dieser Problematik bewusst und sondiert zurzeit mit Partnern die Entwicklung einer entsprechenden Software. Außerdem bereiten sorbische Ausdrücke in deutschem Text der deutschen Vorlesefunktion erkennbar Schwierigkeiten. Wir bitten dafür um Verständnis, da wir nicht allein aus diesem Grund auf die sorbischen Ausdrücke verzichten möchten.

Die oben genannte Maßnahme wurde finanziert aus Steuermitteln auf der Grundlage des von den Abgeordneten des Sächsischen Landtags beschlossenen Haushalts.

AKTUALNE


21.11.2017 – Konferenca „Transformacija Łužyce ̍ pó wuglu ̍ a Serby“

2. 12. 2017, zeg. 11.00 – 18.00
w senatnej žurli BTU Chóśebuz, głowne twarjenje, centralny campus

Wob nejkrotšy cas jo se debata wó pśichoźe Łužyce a wósebnje wó brunicy zasadnje změniła. Gano hyšći stej stojałej dwě wiźeni kontrowersnje a zazdaśim njewujadnarski pśeśiwo sebje. Něnto jo se pśesajźiło dopóznaśe, až źo z wudobywanim brunice na kóńc. Stakim musyš se jano hyšći pšašaś, ga dej se pśestaś. Zrownju pśiwobrośijo se zjawna strukturna debata pšašanju „Co pśiźo pó brunicy?“
Pśi tom pokazuju se jasnje zakomuźenja a slědy doněntejšneje debaty. K jadnomu feluju doslědne koncepty a k drugemu dozněwa na młogu wašnju šćěpjenje, ako jo rezultěrowało z mócneje kontrowerse. Debaty se dalej wjedu, relatiwnje njewótwisnje wót se, we fragmentěrowanych a wót se izolěrowanych seśach. Njedowěra mjazy dotychměst konkurěrujucyma kupkoma wobstoj dalej. A razka zgromadne pozitiwne rozměśe togo jo lěbda póznaś, což dejało Łužycu ako region pó brunicy a glědajucy na diferencěrujuce, socioekonomiske wobstojnosći a institucionelne administratiwne granice zapšawym zwězowaś.
Pśisuźenje Serbow jo wusko z Łužycu zwězane. Togodla dejali z togo wuchadaś, až Serby a jich institucije w toś tej debaśe wó transformacijach se wósebnje angažěruju. Mógali se mysliś, až zwězujo serbska kultura pśisłušniki z regionom, až wóle wóni město „exit-opcije“ (drogu wen z regiona) cesćej „voice-opciju“ – angažement za a inwesticiju do regiona.
Za Serby, kótarychž zgromadnosći, rěc a kultura su se pśez wudobywanje brunice w jich spócetnem sedleńskem rumje masiwnje wobškóźili, mógu nastawaś šanse a lichotnosći za rewitalizěrowanje mjeńšynoweje kultury. Serbska kultura twóri stakim repertoire, kótaryž móžo se wužywaś ako zgromadna resursa za lokalne a regionalne strategije wuwijanja. Pśed slězynu rosćecego zajma regionalnego spěchowanja góspodarstwa za ekonomisku relewancu kreatiwnostnego a kulturnego góspodarstwa staja se pšašanje, kótare lichotnosći wobstoje, aby se toś ten kulturelny repertoire trajnje góspodarski wužywał a aby se zrazom zmócniła kultura mjeńšyny.
Swójske zajmy pśesegujucy jo serbska kultura wažny źěl zgromadneje regionalneje identity. Ako jadensamy nosaŕ regionalneje identity pak wóna drje njedosega a jo wobzwadne, kak daloko wóna zewšym płaśi. Toś dej se pšašaś, kótary pśinosk móžo serbskosć za twórjenje zgromadneje, bi-kulturneje regionalneje identity póbitowaś.
Na zejźenju glěda se wósebnje na aktualne tendence w debaśe wó transformaciji a na koncepcionelne rozmyslowanja a praktiske pśistupy, w kótarychž zwězujotej se na kreatiwnu wašnju wobchowanje serbskeje kultury a mobilizěrowanje kulturnych potencialow za regionalnu identitu.
xxx
download programa

24.10.2017 – Wupisanje městna – kulturne wědomnosći

W Serbskem instituśe Budyšyn z wótnožku w Chóśebuzu dej se wobsajźiś

poł městna wědomnostneje sobuźěłaśerki / wědomnostnego sobuźěłaśerja we wótźělenju kulturne wědomnosći.


Pśistajenje se stanjo pó casu wobgranicowano na tśi lěta wót 1. januara 2018. Myto se płaśi pó TV-L (E13, 50%), jolic až wósobinske wuměnjenja su dopołnjone.

Serbski institut pśeslěźujo rěc, stawizny a kulturu Serbow w Górnej a Dolnej Łužycy w zachadnosći a pśibytnosći. Pśistajenje se stanjo we wobłuku slěźarskego śěžyšća »Wašnje žywjenja we Łužycy w 21. stolěśu«, kótarež rozestaja se z pšašanjami konstituěrowanja wejsańskeje serbskeje resp. wěcejkulturneje wšedneje kultury w swójej kompleksnosći a pśepytujo socialne mechanizmy za rewitalizěrowanje serbskeje kultury a na aktera póśěgowane aktiwity za jeje wobchowanje a wuwijanje.

Wósebnje glěda se pśi tom na zwiski a pśistupy k tomu serbskemu, na dimensije wěcejrěcnosći a pśiswójowanja rěcy, na formy mobilizěrowanja a migracije. Aby se pśirownujucy glědało na nowe strategije, rozšyrijo se perspektiwa na to wejsańske wó měsćańske dimensije (na pś. Barliń, Drježdźany, Lipsk, Chóśebuz a Budyšyn), w kótarychž se jawje komponenty »serbskego žywjenja«. Demografiske, góspodarske, ekologiske, socialne, nabóžninske, sociolinguistiske a popularne aspekty mógu se tak pśirownujucy pśeslěźowaś a twórje tak zgromadnosći a pśistupy za slěźenja nejwšakorakšych disciplinow.

Nadawki:
  • wobźěłowanje swójskego projekta w interdisciplinarnem slěźarskem teamje
  • pśednosowanje a publicěrowanje
  • sobuźěło pśi koncipěrowanju a pśewjedowanju workshopow a zejźenjow/konferencow

Wuměnjenja:
  • wótzamknjony wusokošulski studium (nanejmjenjej master) w kulturowědomnostnem abo socialnowědomnostnem fachu
  • nazgónjenja z empiriskimi metodami
  • dobre pisne a wustne znaśa engelšćin‎y

Znaśa górno-/dolnoserbšćiny abo drugeje pódwjacornosłowjańskeje rěcy su na wužytk. Wócakujo se zwólnosć, serbšćinu nawuknuś. Městno póbitujo móžnosć se wědomnostnje dalej kwalificěrowaś, w prědnem rěźe we wobłuku promocije.

Pśi samskich zamóžnosćach glěda se w prědnem rěźe na śěžkobrašne.

Pisma wó pśistajenje mógu se zapódaś gromaźe ze zwuconymi pódłožkami a projektoweju skicu (maksimalnje 3 boki) do 26.11.2017 na direktorat Serbskego instituta, Dwórnišćowa 6, D-02625 Budyšyn, si@serbski-institut.de. Móžo se teke źiwaś na procowanja, ako dojdu pózdźej, gaž njejo městno hyšći wobsajźone.
xxx
Download wupisanje městna

Pśi diskusiji wó rěcnych kartach. Wótpšawa: J. Siatkowski a D. Rembiszewska (Waršawa), S. Wölkowa a T. Mencl (Budyšyn). Foto: J. Kollárová.

16.10.2017 – Konferenca komisije za Słowjański rěcny atlas ze sorabistiskim wobźělenim

Skóro 60 lět źěłaju dialektologi ze wšyknych słowjańskich krajow na tom, aby wudali pśirunujucy dialektny atlas, kótaryž by ceły sedleński rum słowjańskich narodow wót Baltiskego do Egejskego mórja na jadnaku wašnju wopśimjeł. Južo w 1960tych lětach jo se wuzwóliło něźi 830 městnosćow, w kótarychž su se pótom wótegrona na 3500 pšašanjow napšašnika zgromaźili. Toś te materialije deje so zjadnotniś, rědowaś, kartografěrowaś a na kóńcu wózjawiś, což jo wjelike organizatoriske wugbaśe, na kótaremž jo wobźělone 13 narodnych wědomnostnych akademijow a Serbski institut. Doněnta jo se wózjawiło južo cełkownje 16 zwězkow Słowjańskego rěcnego atlasa (glědaj www.slavatlas.org). Ze serbskego rěcnego teritoriuma su w atlasu reprezentěrowane styri dypki (Dešno, Hory, Brězowka a Radwor). Tam zezběrane daty su za pśedstajenje wšakorakosći słowjańskich dialektow wjelgin wuznamne. 7. zwězk atlasa wó słownistwje z wobcerkow “Drastwa a crjeje, hygiena a medicina” nastanjo w Budyskem Serbskem instituśe.
Lětosne zmakanje źěłoweje kupki a mjazynarodneje komisije za Słowjański rěcny atlas jo se wotměło wót 9. do 14. oktobra w Małych Karpatach blisko Bratislawy a jo se wót Słowakskeje Akademije wědomnosćow organizěrowało a wugótowało. How su se diskutěrowali wědomnostne pšašanja, kenž su nastali pśi wobźěłanju pśiducnych 11 atlasowych zwězkow. Wušej togo su se rozwězali a wujasnili wšakorake techniske pšašanja w zwisku z kompjuterowym wobźěłanim rěcnego materiala. Młoge sobuźěłaśerje projekta su pśedstajili swóje nejnowše publikacije z wobcerka slawistiskego dialektnego slěźenja. Ze Serbskego instituta stej se na konferency wobźěliłej Sonja Wölkowa a Tomaš Mencl.
Wó serbskich dialektach mamy južo wósebny rěcny atlas w 15 zwězkach, kótaryž jo wujšeł mjazy lětoma 1965 a 1996 a kótaryž jo se w Budyšyńskem instituśe wuźěłał.

11.10.2017 – Jubileum Serbskego instituta

25 lět slěźenje w Budyšynje a Chóśebuzu

Serbski institut ze sedłoma w Budyšynje a Chóśebuzu wóswěśijo lětosa 25. jubileum pó nowozałoženju w lěśe 1992. Zapśimujucy w lěśe 1951 załoženy Institut za serbski ludospyt, zglědujo toś na wěcej ako šesć lětźasetkow profesionelnego sorabistiskego slěźenja we Łužycy. Na zarědowanju pokažomy na stawizny instituta a pśedstajijomy aktualne napšawy k pódpěrje a dokumentaciji serbskeje rěcy.
Swěźeńske zarědowanje wotmějo se 26. oktobra 2017 w Chóśebuskim Měsćańskem domje:

16.30 –17.30 góź.
*Witanje
*40 lět Institut za serbski ludospyt (1951–1991) a 25 lět Serbski institut (1992–2017), dr. des. Friedrich Pollack
*Dolnoserbšćina awditiwnje: zukowe nagraśa za spěchowanje a dokumentaciju rěcy, dr. Hauke Bartels
*Pśedstajenje noweje institutneje brošurki 2015/16, dr. Anja Pohončowa

17.45 –18.00 góź. - Pśestawka

18.00 –18.30 góź. - Póstrowne słowa

18.30 –19.00 góź. - Swěźeński pśednosk, prof. dr. Roland Marti

19.00 góź. - Pśiwitanje

Zarědowanje wotmějo se w nimskej a serbskej rěcy. Simultany pśełožk do nimšćiny póbitujomy.
XXX
download programa

25. 9. 2017 – Wupisanje městna: archiwaŕ/archiwarka ze znajobnosćami na pólu IT

W Serbskem kulturnem archiwje (SKA) pśi Serbskem instituśe w Budyšynje dej se wobsajźiś ku 1. januaru 2018 połne městno

archiwara/archiwarki ze znajobnosćami na pólu IT.


Myto se płaśi pó TV-L (E 9), jolic až su wósobinske wuměnjenja dopołnjone.

Serbski kulturny archiw jo jadnučki zjawny archiw za sorabistiske archiwalije a zběrki. W jogo wobstatkach su akty serbskich towaristwow a institucijow, zawóstajeństwa, rukopise, muzikalije, wurězki z casnikow, plakaty, fotografije a zukowe a filmowe dokumenty. Gromaźe ze Serbskeju centralneju biblioteku jo Serbski kulturny archiw wótźělenje Serbskego instituta.

Śěžyšća nadawkow:
  • archiwariske pśistupnjenje aktow a drugich medijow (zukowe, filmowe a fotowe objekty)‎
  • pśigótowanje metadatow za datowe banki we wobcerku archiwa‎
  • IT-administracija, wótwardowanje softwary a zagronitosć za wótběgi digitalizacije w archiwje a bibliotece kaž teke sobustatkowanje pśi dalejwuwijanju online-pśistupa (webowy portal) a glědajucy na nastupnosći IT-infrastruktury‎
  • wobźěłowanje napšašowanjow na archiw a póraźowanje wužywarjow archiwa‎
  • wótwardowanje wobstatkow archiwa a zwopšawdnjenje zawěsćeńskich napšaw‎

Pominanja:
  • wótzamknjone wukubłanje na fachowej wusokej šuli na póli archiwnistwa abo pśisłušne fachowe znaśa, ako wótpowěduju pśedstajenju pówołanja
  • wukubłanje abo funděrowane znaśa na póli programěrowanja, kalkulacije w tabelach (Excel) a webowego designa
  • znaśa na póli metodow digitalizacije a registrěrowanja metadatow
  • dobre znaśa serbskeje a nimskeje rěcy
  • zakładne znaśa wó serbskej kulturje a serbskich stawiznach
  • angažěrowany, samostatny a na cel a serwis wusměrjony stil źěłanja
  • zwólnosć se wobźěliś na napšawach dalejkubłanja‎

Pśi samskich zamóžnosćach glěda se w prědnem rěźe na śěžkobrašne.

Pisma wó pśistajenje mógu se zapódaś gromaźe ze zwuconymi pódłožkami (tabelariski žywjenjoběg, kopije wopismow, pśedstajenje pówołańskego wuwiśa) do 20.10.2017 na direktorat Serbskego instituta, Dwórnišćowa 6, D-02625 Budyšyn, si@serbski-institut.de. Móžo se teke źiwaś na procowanja, ako dojdu pózdźej, gaž njejo městno hyšći wobsajźone.
xxx
Download wupisanja

25. 9. 2017 – Wupisanje městna: sobuźěłaśeŕ/sobuźěłaśerka za wědomnostne pśeźěłanje datow

Pśi Serbskem instituśe w Budyšynje dej se wobsajźiś k 1. januaru 2018 połne městno

sobuźěłaśerja/sobuźěłaśerki za wědomnostne pśeźěłanje datow.


Myto se płaśi pó TV-L (E13), jolic až wósobinske wuměnjenja su dopołnjone.

Nadawki:
  • sobuźěło na slěźarskich projektach instituta
  • awtomatiske pśeźěłanje rěcy/wugódnośenja z metodami korpusoweje linguistiki (inkluziwnje statistiki a wizualizěrowanja)
  • wuwijanje IT-programow a IT-rědow (na pś. za wugódnośenje anotěrowanych korpusow)
  • sobustatkowanje na natwari slěźarskeje infrastruktury
  • sobustatkowanje na procesach digitalizěrowanja a na natwari a funkcioněrowanju portala za prezentěrowanje sorabistiskeje wědy

Wuměnjenja za pśistajenje:
  • wótzamknjony wótpowědny wusokošulski studium na póli informatiki abo kompjuteroweje linguistiki
  • nazgónjenja pśi programěrowanju, na pś. w rěcach Perl/Python a Java
  • zajm za zgromadne źěło w interdisciplinarnych projektach digitalnych humanistiskich wědomnosćow
  • zwólnosć se dalej kwalificěrowaś, źěłaś w serbskorěcnem wobswěśe a nawuknuś górno- abo dolnoserbšćinu
  • zwólnosć, we wobgranicowanej měrje se wobźěliś na wótwardowanju bazisoweje IT
  • wjelgin dobre analytiske zamóžnosći, markantne zamóžnosći komunikacije a zamóžnosć do teamowego źěła

Znaśa na pólu źěłabnosći z tekstowymi korpusami, kótarež su reprezentěrowane w XML a nazgónjenja pśi źěle z korpusowymi rědami su na lěpšynu, rowno tak znaśa górno- abo dolnoserbšćiny abo drugeje pódwjacornosłowjańskeje rěcy.
Serbski institut póbitujo dynamiske, wjelebocne pólo źěłabnosći, kótarež jo póstajone wót duchnowědomnostnego slěźenja. Pśi instituśe dajo wěcej sobuźěłaśerjow z wótpowědnymi znaśami, ako su zabrane z IT-nadawkami. How wupisane městno jo zapśěgnjone do teje kupki.

Pśi samskich zamóžnosćach glěda se w prědnem rěźe na śěžkobrašne.

Pisma wó pśistajenje mógu se zapódaś gromaźe ze zwuconymi pódłožkami (tabelariski žywjenjoběg, kopije wopismow, pśedstajenje pówołańskego wuwiśa) do 20. 10. 2017 na direktorat Serbskego instituta, Dwórnišćowa 6, D-02625 Budyšyn, si@serbski-institut.de. Móžo se teke źiwaś na procowanja, ako dojdu pózdźej, gaž njejo městno hyšći wobsajźone.
xxx
Download wupisanja

29. 9. 2017 – Prědny workshop seśi "Historiske mjeńšynowe slěźenja"

Ze seśu “Historiske mjeńšynowe slěźenja ” dej se twóriś nadregionalny a interdisciplinarny forum diskusijow a komunikacije za aktery/akterki ze šyrokego wobłuka historiski-źěłajucych minority studies. Zaměr jo, teoretisku, metodisku und zapśimjeśowu diskusiju w ramiku historiskego mjeńšynowego slěźenja w nimskorěcnem rumje, ale pón teke zwenka togo zasej mócnjej profilěrowaś. Serbski institut wšyknych zajmowanych k prědnemu takemu zarědowanju pód motom “Mjeńšyna(y) a rum” 29. septembra do Budyšyna wutšobnje pśepšosyjo.

Kóńc zarědowanja jo někak 16.30 góź. Pó zakóncenju wobstoj móžnosć se Serbsku centralnu biblioteku a Serbski kulturny archiw woglědaś.

Pšosymy wó pśizjawjenje pód annalena.schmidt@serbski-institut.de až do 25. septembra 2017. By mógali teke raźi pomagaś pśi pytanju pśebytka.
xxx
Medijowe wózjawjenje a program

20. 8. 2017 – Łužyske regionalne stawizny we webje 2.0

Serbski institut se wudajo z blogom „Lausitz – Łužica – Łužyca“ na nowu drogu pósrědnjanja regionalnych stawiznow a kultury. Na gano zaktiwěrowanej online-platformje wózjawjuju se wótněnta we wólnem rěźe pśinoski z aktualnych krajowědnych sorabistiskich slěźenjow šyrokemu publikumoju. Dojśpiś móžoš ju pód weboweju adresu lausitz.hypotheses.org‎ .

Tematiski nawězujo blog na to, až lažy Łužyca geografiski w srjejźi Nimskeje, Českeje a Pólskeje, mjazy słowjańskim a nimskim rěcnym rumom a mjazy srjejźneju a pódzajtšneju (srjejźneju) Europu. Artikle, eseje a historiske dokumenty ze wšakich epochow deje buźiś zajm za sorabistiske slěźenje a za regionalne stawizny a kšuśiś wědobnje za historisku móstowu funkciju Górneje a Dolneje Łužyce.

Koncepcija za blog jo se wuwiła w interdisciplinarnem slěźeńskem wobcerku »Póśěgi a spleśenja« Serbskego instituta. Wopśimjeśowe śěžyšćo lažy togodla we wobłuku serbskich stawiznow, kótaraž twóri wuchadnišćo za wobglědowanje transnacionalnych a transkulturelnych stawiznow póśěgow a spleśenjow Łužyce.

Blog jo zaměstnjony na platformje hypotheses.org , mjazynarodnem blogowym portalu za duchne a socialne wědomnosći, kótaregož nimska wótnožka se wótwardujo wót Załožby Maksa Webera a Nimskego historiskego instituta w Parisu.
__
Medijowe wózjawjenje

19. 8. 2017 – Serbski institut pla Łužyca w RBB

„Serbski 2.0“ - Awtora filma: Anne Holzschuhowa a Stefan Göbel

Facebook, WhatsApp, Lern-Apps - how se rozšyrijo pśecej wěcej serbska rěc. Reportaŕ Christian Matthée se zaběrajo z temu "serbski worldwide/na cełem swěśe" a se zmakajo z luźimi, ako pśinjasu to serbske do interneta a tam teke wužywaju. W Bajerskej woglědajo młodemu muskemu, kótaryž wuknjo dolnoserbski awtodidaktiski z pomocu interneta. Młody Chinezaŕ w Barlinju jo teke pó takej dobrej droze. Tomu pśipomagaju słowniki a internetowe datowe banki, z kótarymiž móžo kuždy wšuźi a pśecej źěłaś. Chto to zwónoźijo? Teke na to pšašanje buźo se wótegroniś we filmje a pśedewšym: kaki wuznam ma to wšykno za rěc, kótarejž grozy, až wótemrějo?

23.–25. 11. 2017 – „Reformacija a etniskosć. Serby, Letiske a Estniske w 16. a 17. stolěśu“

Mjazynarodna konferenca Serbskego instituta a Baltiskeje historiskeje komisije, Budyšyn, 23.–25. nowember 2017

Reformacija njejo póstarcyła jano fundamentalne teologiske, ale teke radne towarišnostne wuwijanja, kótarychž wustatkowanja su byli wucuś pó wšej Europje. Teke za tak pomjenjone mjeńše ludy jo było źělenje cerkwje a wutwórjenje konkurěrujucych kśesćijańskich wěrywuznaśow na zachopjeńku nowego casa wažna cezura, ako jo wuwabiła dłymoko segajuce socialne a kulturne pśeměnjenje.

Na pśikłaźe Serbow, Estniskich a Letiskich jo zaměr konference, pšašaś w pśirownujucej perspektiwje za dłujkodobnymi wustatkowanjami reformacije a wutwórjenja konfesijow na swět wěry a žywjenja małych ludow pódzajtšneje srjejźneje Europy w 16. a 17. stolěśu. W cełem 18 referentkow a referentow ze stawiznow, kulturowědy, literaturowědy a rěcywědy kaž teke z teologije a wuměłskich stawiznow pśiwobrośiju se w swójich pśednoskach na jadnom boce pśechyśenjam a dłujkodobnym wuwijanjam, ako su slědowali na reformaciju, na drugem boce pak teke kontinuitam mjazy casom do a pó njej. Pšaša se za wopśimjeśami a nosarjami tencasnego wuconego diskursa wó ludach a rěcach rowno tak kaž za poměrom stawowego pórěda, etniskosći a wěrywuznaśa w ranym nowem casu. Wobjadnaju se teke rola ewangelskego duchownstwa, zachopjeńki ludorěcneje pisnosći a literatury, konfesionalizěrowanje ludoweje kultury a wustatkowanja změny konfesije na wuměłske a architekturne stawizny w Livlanźe a Łužycy.

Za zejźenje njezběra se pśinosk. Z organizatoriskich zawinow pak pšosymy Was, aby se do togo z mejlku pśizjawili do 10. nowembra 2017: reformation(at)serbski-institut.de

Konferencu spěchujotej Załožba Fritza Thyssena a zagronita za kulturu a medije Zwězka na zakłaźe wobzamknjenja Nimskego zwězkowego sejma w ramiku kooperaciskego projekta kulturnego ruma Górna Łužyca-Dolna Šlazyńska „Woblica reformacije w Górnej Łužycy, Čechach a Šlazyńskej“ .

We wuskej kooperaciji z Baltiskeju historiskeju komisiju .

» program


_
Medijowe wózjawjenje

undefined

20. 6. 2017 – Nowy projekt z tśeśich srědkow za pśeglědanje a zdigitalizěrowanje centralnych dokumentow serbskich pśitomnostnych stawiznow

Stawiznopis Serbow w mjazywójnskem casu ma nadalej młoge běłe flaki. Aby se tomu wótpomogało, zachopijo se něto w Serbskem instituśe nowy slěźarski projekt, w kótaremž deje se rešeršěrowaś a digitalizěrowaś wažne žrědła a dokumenty z casa Weimarskeje republiki a nacionalsocializma. Teke žedne wukrajne archiwy deje se zapśimjeś.
Z pomocu nawabjonych tśeśich srědkow – jadna se wó spěchowański wolumen něźi 170 000 eurow – stej se mógłej wutwóriś w Serbskem instituśe dwě dodatnej projektowej městnje. Do kóńca 2019 nastawa online datowa baza, ako buźo slěźenje wó toś tej temje w pśichodnosći bejnje wólažcowaś a pódpěraś. Někotare z nejwažnjejšych dokumentow wó stawiznach Serbow mjazy 1918 a 1945 deje se pśez portal teke zjawnosći prezentěrowaś.
Za nawjedowanje pśedewześa su mógali zdobyś archiwara a historikarja dr. Clemensa Heitmanna z Drježdźan, kenž jo wupokazany eksperta na póli archiwnistwa a nowšych stawiznow.
„Toś ten projekt jo dalšny kamušk w našych wobšyrnych procowanjach wó digitalizaciju. Wón njebuźo słužyś jano stawizniskemu slěźenju, ale pomožo nam teke pśi natwari digitalneje slěźarskeje infrastruktury“, tak interimowy direktor Serbskego instituta, dr. Hauke Bartels.
Na połtśeśa lěta wótmyslone wósebne pśedewześe pód titelom „Wirtuelne zwjeźenje centralnych žrědłow k pśeslěźowanju stawiznow Serbow we Weimarskej republice a nacionalsocializmje“ se spěchujo wót Sakskego ministarstwa za wědomnosć a kulturu a koordiněrujo se gromaźe z dalšnymi pśedewześami za natwaŕ „wirtuelnych archiwow za duchne wědomnosći“ wót Sakskeje akademije wědomnosćow w Lipsku.
download mw

13. 6. 2017 – Nowa pšawopisna kontrola za górnoserbšćinu online pśistupna

Zasadnje pśeźěłane rědy za górnoserbsku pšawopisnu kontrolu stoje wótněnta pód adresu www.soblex.de w rubrice download k dispoziciji. Zakład za nje jo słowoskład, kótaryž jo w aktualnem wudaśu górnoserbsko-nimskego pšawopisnego słownika Pawoła Völkela zapisany, a to ze wšyknymi skłonjowanymi formami a z nejcesćej wužywanymi wótwóźenjami – cełkownje jo to wěcej nježli 4,8 milionow słownych formow wót něźi 61 000 słownikarskich zapiskow.
Za kompjuter cytajobny system pšawidłow, tak pomjenjony „morfologiski generator“, kótaryž twóri jědro pšawopisneje kontrole, stej wuwiłej Bernhard Baier a Wito Bejmak. Wót lěta 2009 realizěrujo se toś to pśedewześe ako open-sourceowy projekt wót pomjenjoneju wuwijarjowu zgromadnje z Rěcnym centrumom WITAJ a Załožbu za serbski lud. 2015 jo se Serbski institut pśitowarišył, kótaryž jo 2016 pśewzeł nawjedowanje a koordinaciju projekta.
W rěcywědnem wótźělenju Serbskego instituta jo se program pód nawjedowanim dr. Sonje Wölkoweje w běgu zachadneju lětowu dokradnje kontrolěrował, pópšawjał a zasadnje pśeźěłał. Ako wuslědk stoj něnto pšawopisna kontrola k dispoziciji, kótaraž wótpowědujo górnoserbskej pšawopisnej normje.
Wót lěta 2016 spěchujo se pśeźěłanje górnoserbskeje pšawopisneje kontrole we wobłuku iniciatiwy „Serbska rěc w nowych elektroniskich medijach“ wót Załožby za serbski lud. Za to stajaju Lichotny stat Sakska, Zwězk a kraj Bramborska pśidatne srědki k dispoziciji.
Za download stoje k dispoziciji rědy za aktualne office-programy Libre-/OpenOffice a Softmaker Office a teke za browser Firefox a e-mejlowy program Thunderbird. Pšawopisny modul za Microsoft Office 2010 a 2013 póbitujo se na internetowem boce Rěcnego centruma WITAJ. Zawězanje modula za górnoserbsku pšawopisnu kontrolu do aktualnych wersijow toś togo woblubowanego programowego pakśika by žycone było, njedajo se pak bźeze pódpěry z boka koncerna Microsoft realizěrowaś.
Rownocasnje jo internetowa prezentacija www.soblex.de w nadawku Załožby za serbski lud dostała pśeźěłany, za wobrazowki wšakeje wjelikosći a za mobilne rědy optiměrowany naglěd (responsive design). Teke nowa aplikacija za android-systemy, kótaraž dowólijo malsny pśistup a offline-wužywanje zapśimjetego słowoskłada, stoj wót julija 2017 pód mjenim „soblex – Prawje pisać“ k dispoziciji. Wóna wudopołnjujo južo wót lěta 2015 wobstojece póbitowanje aplikacije za iOS-rědy „Prawje pisać“.
Tuchylu źěła se w Serbskem instituśe na rozšyrjenju zapśimjetego słowoskłada, nowa wersija jo pśedwiźona za nalěto 2018. Teke pšawopisna kontrola tekstow, kótaraž źěła online w kuždem browseru a njewótwisnje wót wužywanego office-programa, stoj w pśiducnosći na planje.
download mw

9.-11. 6. 2017 – Zmakanje seśi młodych akademikarjow-sorabistow, Budyšyn

Serbski institut pśepšosujo wědomnostny dorost, aby sebje ten w Budyšynje swóje seśi wuplatł. W srjejźišću zmakanja stojtej interdisciplinarna wuměna a nawězowanje kontaktow mjazy slěźarjami, kótarež se zaběraju (abo kśě to gótowaś) ze Serbami glědajucy na region abo temu. Fachowe pśinoski (na pśikład rěcywědne, kulturowědomnostne abo stawizniske) se rowno tak witaju, ako transdisciplinarne projekty z pśirownujuceje mjeńšynowědy abo z wobcerka digital humanities.
Wobźělniki mógu wob cas dwójodnjownego workshopa swóje slěźarske pśedewześa pśedstajiś a pśediskutěrowaś. Chtož co swój projekt prezentěrowaś (bachelorske, masterske, magisterske abo doktorske źěło, post-doc-projekt), daś pšosym skóro zapódajo projektowu skicu (nejwušej jaden bok A4) gromaźe z krotkim žywjenjoběgom (inkl. fachowego směra, městnosći statkowanja a aktualnych śěžyšćow źěła.

Na zmakanju comy na bazy pśedstajonych slěźenjow reflektěrowaś (sebje)rozměśe sorabistiskeje seśi. Dej se rozmyslowaś wó wuměnjenjach a perspektiwach interdisciplinarneje kooperacije. Witamy naraźenja za temy diskusijnych gromadow.
pśipowěźenje

11. 04. 2017 – Lětopis 2017/1 wušoł


10. 3. 2017 – Zwjazk 63 Spisow Serbskeho instituta wušoł

Deutsche Parteien in der sorbischen Oberlausitz 1945–1953.
Die politische Entwicklung in den zweisprachigen Kreisen nach dem Zweiten Weltkrieg

Awtor: Michael Richter

» Ludowe nakładnistwo Domowina 2017

Wupisanje městna – sobuźěłaśeŕ/sobuźěłaśerka za digitalizaciju

W Serbskem instituśe w Budyšynje dej se wobsajźiś (jolic až se pśizwóliju financne srědki) w nejblišem móžnem casu

0,75 městna sobuźěłaśerja/sobuźěłaśerki za digitalizaciju.

Pśistajenje se casowje wobgranicujo do 30. septembra 2019. Myto se płaśi pó TV-L (E 6), jolic až wósobinske wuměnjenja su dane.

Nadawki:
  • sobuźěło na digitalnem pśigótowanju a pśistupnjenju žrědłow za natwaŕ wirtuelnego archiwa
  • sobustatkowanje na workflowje za digitalizaciju (imagowa digitalizacija, registrěrowanje metadatow atd.) wobstatkow archiwa Serbskego instituta a eksternych archiwow wósebnje w Sakskej a Bramborskej‎

Wuměnjenja:
  • wótzamknjone fachowe wukubłanje na pólu archiwnistwa, medijowych a informaciskich słužbow (FAMI) abo dopokazane znajobnosći, ako mógu se pśirownaś
  • dokradne znajobnosći a nazgónjenja na pólu IT-pódpěranego registrěrowanja datow inkluziwnje registrěrowanja metadatow‎

Pominanja:
  • nazgónjenja, zamóžnosći a znajobnosći we wobłuku procesow digitalizacije
  • nazgónjenja pśi wobchadanju z archiwalijami

Znajobnosći górno- abo dolnoserbšćiny abo drugeje słowjańskeje rěcy resp. zwólnosć se serbšćinu pśiswójś su lěpšyna.

Pśi samskej zamóžnosći źiwa se w prědnem rěźe na śěžkobrašne.

Pšosby wó pśistajenje ze zwuconymi pódłožkami se daś zapódaju do 17. 3. 2017 na direktorat Serbskego instituta, Dwórnišćowa 6, D-02625 Budyšyn, si@serbski-institut.de. Teke na procowanja, ako dojdu pózdźej, móžo se glědaś, jolic až njejo městno hyšći wobsajźone.

Wupisanje městna – stawiznaŕ/stawiznarka

W Serbskem instituśe w Budyšynje dej se wobsajźiś (jolic až se pśizwóliju financne srědki) w nejblišem móžnem casu

0,5 městna stawiznarja / stawiznarki.

Pśistajenje se casowje wobgranicujo do 30. septembra 2019. Myto se płaśi pó TV-L (E13, 50%), jolic až wósobinske wuměnjenja su dane.

Nadawk jo wobźěłaś źěl projekta w kooperaciskem projekśe »Wirtuelne archiwy za slěźenje w duchnych wědomnosćach«, koordiněrowane wót Sakskeje akademije wědomnosćow w Lipsku:
  • rešeršěrowanje w archiwach wó centralnych žrědłach za pśeslěźowanje stawiznow Serbow we Weimarskej republice a za cas nacionalsocializma
  • koncipěrowanje a natwaŕ wirtuelnego archiwa relewantnych wobstatkow žrědłow
  • rozsuźece wobźělenje na digitalnem pśigótowanju a pśistupnjenju žrědłow w zgromadnem źěle ze Serbskeju centralneju biblioteku a Serbskim kulturnym archiwom Serbskego instituta – za techniske kšace digitalizacije jo pśedwiźone dalšne městno
  • pśigótowanje wuzwólonych dokumentow za prezentaciju na informaciskem portalu (koncipěrowanje a natwaŕ portala su wobstatk samostatnego projekta.)

Wuměnjenja:
  • wusokošulske wótzamknjenje (nanejmjenjej master) ze śěžyšćom Nowše a nejnowše stawizny / stawizny pśitomnosći
  • wobšyrne nazgónjenja z rešeršěrowanim w bibliotekach, źěłom w archiwach a wugódnośenim žrědłow
  • dopokazane nazgónjenja na pólu digitalnego pśigótowanja a pśistupnjenja datow (notne kšace procesa digitalizacije, wósebnje znajobnosći na pólu metadatow)

Městno zmóžnja wědomnostne dalejkwalificěrowanje, nejlěpjej we wobłuku promocije. Znajobnosći górno-/dolnoserbšćiny abo drugeje słowjańskeje rěcy resp. zwólnosć se serbšćinu pśiswójś su lěpšyna.

Pśi samskej zamóžnosći źiwa se w prědnem rěźe na śěžkobrašne.

Pšosby wó pśistajenje ze zwuconymi pódłožkami se daś zapódaju do 17. 3. 2017 na direktorat Serbskego instituta, Dwórnišćowa 6, D-02625 Budyšyn, si@serbski-institut.de.
Teke na procowanja, ako dojdu pózdźej, móžo se glědaś, jolic až njejo městno hyšći wobsajźone.

23. 11. 2016 – Zjawny přednošk: Kulturna identita a rum. Konstituowanje serbskeho sydlenskeho ruma jako socialny proces

23. nowembra 2016
přeprošuje Serbski institut do sydarnje instituta w Budyšinje w 14 hodź. na zjawny přednošk: "Kulturna identita a rum. Konstituowanje serbskeho sydlenskeho ruma jako socialny proces".
Přednošk je wěnowany prašenjam, kotrež nastawaja we wobłuku politiskeho planowanja we Łužicy. Tute potrjechja postajenje serbskeho sydlenskeho ruma kaž tež wopisanje naprawow, kotrež maja wobchowanju a spěchowanju serbskeje kultury słužić. Wone žadaja sej wujasnjenje, što ma so rozumić pod zapřijećom kultury a kajki poměr wobsteji mjez kulturu a rumom. Z perspektiwy regionalneho wuwića móže so sylna regionalna identita a zdobom tež serbska kultura jako regionalna resursa rozumić. Dalše prašenje je, kak hodźi so tuta powšitkowna towaršnostna „wužitnosć“ serbskeje kultury za cyły region spěchować. W přednošku diskutuja so tute prašenja před pozadkom powšitkownych towaršnostnych trendow.

Wo referenće: Knjez Dr. Lutz Laschewski dźěła w Hanseatic Institute for Entrepreneurship and Regional Development (HIE-RO) na uniwersiće w Rostocku. Zdobom wuči wón wo „Socialnowědomostnych prašenjach wobswěta“ na BTU w Choćebuzu a je rěčnik sekcije za krajnu a agrarnu sociologiju Němskeje towaršnosće za sociologiju. Jeho dźěłowe ćežišća su integrowace nakrajne wuwiće a wuwažene wužiwanje pódy.

Wšitcy zajimcy su wutrobnje přeprošeni!

26. 11. 2016 – Zejźenje "Dobre (serbske) žywjenje – perspektiwy wuwiśa za Łužycu"

26. nowember 2016 zeg. 11.00 – 18.00, Senatowa žurla BTU w Chóśebuzu,
głowne twarjenje na centralnem kampusu

Debata wó pśichodnosći Łužycy – wósebnje »pó wuglu« – se rozwija. Źož glědaju młoge pśedewšym na spěchowanje góspodarstwa, comy z našym zejźenim zasej stupiś kšac slědk a se pśiwobrośiś kulturelnym potencialam Łužyce. Comy glědaś na lokalne a regionalne identity a z togo wótwóźowaś a diskutěrowaś perspektiwy wuwiśa za Łužycu. Regionalna identita jo klucowy element za zinstitucionalizěrowanje regiona a wuměnjenje za regionalnopolitiske jadnanja, kótarež deje bazěrowaś na tom, až wusměrjuju lokalne aktery ze swójskeju motiwaciju samostatnje swójo jadnanje pó nadrědowanych celach.

Pśizjawiś se móžośo pla Daniela Häfnera pód rls_cottbus@web.de.
Dalšne informacije a program

17.–19. 11. 2016: Mjezynarodna konferenca „Dimensije kulturneje wěstoty pola etniskich a rěčnych mjeńšinow“ w Budyšinje

.
» program

4. 12. 2015: Institutny źeń 2015

Serbski institut pśepšosyjo pětk, dnja 4. decembra 2015, wot 14.00 do 17.00 góź. wšyknych zajmcow wutšobnje na lětosny Institutny źeń do žurle Serbskego domu w Budyšynje.
Pśedstajijomy Wam wuběr wuslědkow slěźeńskich projektow a nowu brošuru wó źěłabnosći Serbskego instituta 2013/2014. Informěrujomy Was wó aktualnych změnach a nowosćach w Serbskem instituśe.
Pó pśednoskach buźo móžnosć za diskusiju.
Wjaselimy se na Was!

Městno zarědowanja:
Serbski dom
Postowe naměsto 2
02625 Budyšyn

» program

» plakat


27. 10. 2016 – Zjawny wječorny přednošk „Akademikarjo při pytanju za dźěłom. Žiwjenje ewangelskeho duchowneho dorosta we 18. lětstotku“ w Budyšinje

Štwórtk, 27. oktobra 2016, přeprošuje Serbski institut w 19 hodź. do Budyskeje Röhrscheidtoweje bašty na wječorny přednošk k temje „Akademikarjo při pytanju za dźěłom. Žiwjenje ewangelskeho duchowneho dorosta we 18. lětstotku“.
W swojim přednošku narěznje Friedrich Pollack M.A., wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta w Budyšinje, jednore kaž tež wuznamne prašenje: Kak dósta přerězny absolwent wysokeje šule we 18. lětstotku přiměrjene dźěło?
Na přikładźe ewangelskeho duchowneho dorosta w serbskej Hornjej Łužicy rozłoži přednošowar, kotre powołanske móžnosće młodźi mužojo po nawróće z uniwersity mějachu, kak so tehdy dźěło posrědkowaše a kak absolwenća čas po zakónčenju studija do nastupa prěnjeho dźěłoweho městna wužiwachu. Na zakładźe nowowotkrytych žórłow praša so Pollack za přičinami zwrěšćenja indiwiduelnych karjerowych planow – wšako njedósta dawno kóždy student namaka přihódne přistajenje.
Přednošk budźe w němskej rěči.

26. 10. 2016: Přednošk prof. dr. Christiana Pruniča „Wěsty dwustronski basnik - Der zweiseitige Dichter. Literarische Verhandlungen sorbischer Identität bei Kito Lorenc“

26. winowca 2016, 15:00 hodź.
Serbski muzej, žurla
Hród 3, 02625 Budyšin

24. 10. 2016 – Lětopis 2016/2 wušoł


12. 5. 2016 – Zwjazk 61 Spisow Serbskeho instituta wušoł


Sorbische Interessen und staatliche Minderheitenpolitik in der DDR

Quellenedition (1947–1961)

Awtor: Pětš Šurman

» Ludowe nakładnistwo Domowina 2016

Nowe wudaśe: Spise Serbskego instituta 64

Lubina Malinkowa "Um der Wenden Seelenheyl hochverdient ─ Reichsgraf Friedrich Caspar von Gersdorf"

23.–25.11.2017: Mjazynarodna konferenca w Budyšynje

Marie Skłodowska-Curie Actions

SORBISCHES INSTITUT - SERBSKI INSTITUT
Bahnhofstraße/Dwórnišćowa 6
D-02625 Bautzen/Budyšin